Psychologies juni 2017

De kick van druk-druk-druk

en de keerzijde: ontregelde hormonen

Altijd gehaast, nooit rust. En we jagen en jakkeren maar door. Een levensstijl die voor vrouwen nog verwoestender is dan voor mannen, aldus Leen Steyaert. In haar nieuwste boek, ‘Stop de rush’, legt ze uit hoe dat komt: omdat onze hormoonbalans tilt slaat door permanent in overdrive te leven. Reportage: Carine Stevens

 Vrouwen hebben het druk. Of ze nu jong of oud zijn, kleine of grote kinderen hebben, middenin hun carrière staan of vijftigplusser zijn en al oma… ze lijken altijd tijd te kort te hebben. Ze rennen van hot naar her, steken een was in de machine voor ze de kinderen naar school brengen, maken een boodschappenlijstje op weg naar hun werk, zorgen ervoor dat het avondeten in een half uur tijd op tafel staat, gaan daarna nog snel even naar hun zieke moeder en kijken vervolgens de agenda’s van de kinderen na (help, de jongste moet morgen een lege confituurpot en restjes wol mee naar school!) Als ze rond tien uur eindelijk in de zetel ploffen, knaagt het: hun to-dolijstje is nog niet afgewerkt.

“Ik zie in mijn praktijk als gezondheidsconsulente geregeld vrouwen die zichzelf voorbijlopen”, aldus Leen Steyaert, van wie onlangs een boek verscheen met de veelzeggende titel ‘Stop de rush’. “Zo had ik vanmorgen een vrouw op consultatie. Twee kinderen, een drukke baan en een echtgenoot die voor zijn werk lange dagen maakt. Zowat alles in huis komt op haar schouders terecht. Op mijn vraag of ze ook wat vrije tijd had, antwoordde ze: ‘Oh ja, ik laat om de drie weken mijn nagels doen. Dat is echt mijn gestolen momentje’. Alsof ze er niet eens recht op had. Natuurlijk was ze af en toe moe, gaf ze toe, maar het gaf ook veel voldoening om alle bordjes tegelijk in de lucht te kunnen houden.”

Je maakt in je boek een onderscheid tussen stress en gejaagdheid. Niet voor niets, wellicht?

‘Stress hoeft niet negatief te zijn; we hebben allemaal een gezonde portie stress nodig om goed te kunnen functioneren. Het ligt anders als je nooit echt kunt stilzitten, als je ’s morgens wakker schiet en onmogelijk kunt bleven liggen. Wie aldoor het gevoel heeft op adrenaline te leven, zit in de gevarenzone. Zo’n drukke levensstijl zorgt weliswaar tijdelijk voor een kick en kan daardoor zelfs verslavend zijn, maar op termijn loop je een groter risico op gezondheidsklachten. Een vrouwenlichaam is er nu eenmaal niet voor gemaakt om constant in de haast- en spoedmodus te staan.”

Waarom ligt dat anders voor vrouwen dan voor mannen?

“Omdat we anders en complexer in elkaar zitten, vooral door ons hormoonsysteem. Bij een vrouw die te lang in overdrive leeft, kunnen een aantal belangrijke hormonen gaan verschuiven, zoals cortisol, oestrogeen, progesteron en schildklierhormoon. Van sommige van die hormonen ontstaat een tekort en van andere juist een overproductie, zodat het evenwicht zoek raakt. Wat je bij chronische gejaagdheid vaak ziet is dat de bijnieren te veel cortisol produceren, het zogenaamde stresshormoon, met het gevolg dat er te weinig progesteron wordt aangemaakt en er een oestrogeendominantie ontstaat. Dat kan leiden tot cyclusstoornissen: pijnlijke, moeilijke en onregelmatige maandstonden. Ook PMS kan hiermee samenhangen. Daarnaast gaat je schildklier minder goed werken, waardoor je moe wordt en er kilo’s aanvliegen die je er niet makkelijk af krijgt. Een teveel aan cortisol zorgt er ook voor dat je rusteloos wordt en slecht slaapt. Je grijpt naar koffie om je op te peppen en naar wijn om te relaxen, waardoor je lever overbelast raakt en de vermoeidheid toeneemt. Op termijn liggen ernstiger aandoeningen op de loer, zoals endometriose, PCOS (eierstokcysten) en diabetes.”

Zie je die klachten ook toenemen in je praktijk?

“Hormoongerelateerde aandoeningen nemen in mijn ogen toe, absoluut. Ik ben gespecialiseerd in menopauze, maar ik krijg regelmatig vrouwen van rond of in de dertig over de vloer met cyclusstoornissen en premenopauzale klachten. Nooit voorheen sukkelden ook zoveel vrouwen met eierstokcysten en verminderde vruchtbaarheid, en met menopauzeklachten die de levenskwaliteit aantasten. Het is vooral in die fase, dus als vrouwen in de overgang komen, dat ze voelen dat ze jarenlang roofbouw gepleegd hebben op hun lichaam. De typische menopauzeklachten zijn in de eerste plaats sluimerende gezondheidsklachten die tot uiting komen nu je hormonen nog meer beginnen te schommelen. Bij mij was dat niet anders. Mijn menopauze was een echte wake-upcall.”

Leidde je daarvoor ook zo’n opgejaagd leven?

“Ik pleit schuldig: ook ik heb het grootste deel van mijn leven veel te gejaagd geleefd. Met drie kinderen in nog geen vier jaar tijd en een echtgenoot die voor zijn werk veel in het buitenland zat, deed ik wat gedaan moest worden. Ik ging maar door. En ik vond het best fijn om veel omhanden te hebben. Het gaf me een gevoel van geluk en voldoening als ik ’s avonds na negen uur, als de kinderen in bed lagen, nog het halve huis kon poetsen of achter de naaimachine kroop. Ik kon niets laten liggen en nam geen tijd voor mezelf, maar vond dat normaal. Ik dacht altijd: ik ga tot mijn tachtigste werken, zoveel energie heb ik. Tot ik in de menopauze kwam en merkte dat het me allemaal niet meer zo goed afging. Ik werd me bewust van het feit dat ik mijn lichaam altijd tot het uiterste had gedreven en als een topinstrument gebruikt had, terwijl ik helemaal geen topsporter ben.”

Hoe heb je het roer omgegooid?

“Het verschil zit voor mij in kleine dingen. Ik bouw nu meer rustmomenten in mijn leven in, neem meer tijd voor mezelf. Ik ben op mijn vijftigste begonnen met een nieuwe hobby: pianospelen. Ik tuinier graag, ik geniet ervan om te fietsen en te lezen. Ik heb nog altijd veel te veel interesses, dat geef ik toe, en mijn weekends zijn stelselmatig te kort. Maar ik wil niet meer alles, zoals vroeger. In plaats daarvan train ik mezelf om ‘nee’ te zeggen, te voelen wat ik echt wil en te kiezen voor wat ik echt belangrijk vind. En ik spreek regelmatig af met vriendinnen, iets waar ik ontzettend veel deugd van heb. Ik koester mijn vriendschappen. Gedachten en gevoelens delen met andere vrouwen, dat is van onschatbare waarde.”

Waarom is sisterhood, zoals je het in je boek noemt, belangrijker dan ooit?

“Als vrouwen in de huidige maatschappij ernstig willen worden genomen, wordt van hen verwacht dat ze beantwoorden aan de mannelijke norm. Zo dreigen ze hun vrouwelijke, zachtaardige kant te verwaarlozen. Kijk maar naar de werkvloer, die meestal nog gedomineerd wordt door mannelijke waarden: hier worden vrouwen maar al te vaak elkaars concurrenten en wedijveren ze met elkaar om macht en leiderschap. Dat staat haaks op sisterhood, de behoefte aan verbinding met andere vrouwen, die zo oud is als de mensheid zelf en een sterke hormonale component heeft. In moeilijke tijden en stresssituaties maken wij vrouwen immers oxytocine aan, ook wel het knuffelhormoon of het zorghormoon genoemd. Oxytocine maakt ons rustig en zorgt voor bonding, hechting en vertrouwen: als vrouwen onder druk staan, zoeken ze steun bij elkaar. Om hun hart te luchten, uit te huilen, hun emoties te delen. Als er in de oertijd gevaar dreigde, gingen vrouwen niet op de vlucht, zoals de mannen dat instinctief deden, maar ze bleven bij hun kinderen, om voor hen te zorgen. Samen met andere vrouwen, want in groep waren ze veiliger en hadden ze meer overlevingskansen. Vandaar het belang van sisterhood, ook nu nog: tijd maken voor vriendinnen is een sterke vorm van stressreductie.”

Feministen zullen misschien steigeren bij jouw aanklacht dat onze levensstijl te mannelijk is en dat veel van onze gezondheidsklachten de tol zijn van de emancipatie. Hoe zie je dat?

“Versta me niet verkeerd, ik houd geen pleidooi om de klok terug te draaien en vrouwen terug aan de haard te krijgen. Maar de manier waarop we nu leven, is een aanslag op onze gezondheid. Ik betreur het dat de emancipatie ertoe geleid heeft dat vrouwen pas gewaardeerd worden als ze ‘hun mannetje’ kunnen staan en het mannelijke in zichzelf naar boven halen. Terwijl het juist de bedoeling is dat we ons optimaal kunnen ontplooien in onze vrouwelijkheid, ook in deze drukke en steeds sneller evoluerende maatschappij. Ik hoop dat ik met mijn boek niet alleen veel vrouwen kan wakker schudden, maar ook overtuigen dat dit wel degelijk mogelijk is.”

(kadertje)

Leef meer volgens je cyclus

Door onze drukke en gejaagde levensstijl hebben we het verleerd om te leven volgens de cyclus van ons vrouw-zijn, vindt Leen Steyaert. En ze pleit ervoor om opnieuw meer rekening te houden met de flow van onze menstruatiecyclus. “Je cyclus bestaat uit vier fases met elk hun eigen energie. Tijdens je menstruatie zelf zit je in de reflectieve fase. Je trekt je wat terug, kruipt met een dekentje in de zetel, zet je engagementen op een lager pitje. De lichte krampen en het bloedverlies bevorderen dat gevoel nog. De fase tussen je menstruatie en de ovulatie is de dynamische fase: nu kun je naar buiten trekken en volop actie ondernemen. Rond je ovulatie zit je in de expressieve fase: de uitgelezen periode om je relaties te bestendigen en te versterken. Hierna volgt de creatieve fase, waarin je nieuwe inspiratie kunt brengen in je werk en je plannen. Tot de cyclus rond is en je menstruatie weer start.”

 Artikel Marjolein Dubbers, energieke vrouwenacademie juni 2017

Recent verscheen er een boek dat niet direct gaat over stress maar over de oorzaken en de gevolgen van het gedrag dat bijna alle vrouwen zich de laatste tientallen jaren hebben aangeleerd. Het is het boek Stop de rush van mijn Belgische collega Leen Steyaert.

Veel van ons lijden aan het zo-veel-te-doen syndroom 

Het boek heeft mij diverse inzichten gegeven. Na eeuwenlange onderdrukking waarin vrouwen op allerlei manieren beperkt werden in hun ontwikkeling, lijkt het erop, schrijft Leen, alsof vrouwen nu alles willen omdat het eindelijk ook kan: studeren, een carrière, een mooi huis, quality time met partner en kinderen, interessante hobby’s, er goed uitzien enz. enz. Hierdoor worden we voortdurend voortgejaagd door wat Leen het zo-veel-te-doen syndroom noemt. Vrouwen kennen bijna geen vrije tijd meer waarin we niets hoeven.

Vrouwelijke hormonen in een mannelijke wereld

We leven in een mannelijk tijdperk vol met actie en gejaagdheid en gaan daar met onze vrouwelijke hormonen in mee. Helaas is ons vrouwelijke lichaam niet gemaakt om continu gejaagd te zijn; we betalen daar een hoge prijs voor: we worden er ziek van.

Dus waarom blijven we het doen als we er ziek van worden? We voelen allemaal dat teveel stress en gejaagdheid niet lekker voelt. Zoveel vrouwen zeggen dat ze het anders zouden willen maar slagen daar niet of onvoldoende in. Ik ben er daar zelf ook eentje van.

Dat diepe gevoel van “ik ben niet goed genoeg” 

De drijfveer die eronder ligt, schrijft Leen, is een diep gevoel van “niet goed genoeg zijn”. Zoveel vrouwen herkennen dit. Het is het gevolg van 5000 jaar leven in een door mannen overheerste samenleving. Vrouwelijke kwaliteiten worden al 5000 jaar lager gewaardeerd dan mannelijke. Hierdoor is het voor zoveel vrouwen zo moeilijk om echt van zichzelf, en het vrouwelijke in zichzelf, te houden. Veel vrouwen verbergen hierdoor hun angst, spanningen, frustraties en boosheid tot het moment dat de bom barst en het lichaam stop zegt en ziek wordt. En wat dan?

Ieder klein stapje in de goede richting is er één

 

 

Zo af en toe verschijnt er een boek waarvan ik denk: “wow, dit boek is waardevol voor vrouwen! Wat fijn dat het er al is, dan hoef ik het zelf niet meer te schrijven!” Stop de rush van Leen Steyaert is zo’n boek. Niets bedreigt de gezondheid van vrouwen meer dan langdurige stress. Maak van je leven weer een aangename reis in plaats van een slopende race: dat is waartoe dit boek je uitnodigt. Laat me je er wat meer over vertellen.
Boekentip: Stop de rush | Leen Steyaert

Het vrouwelijke zo-veel-te-doen-syndroom

Dit boek gaat niet over stress. Het gaat over de oorzaken en de gevolgen van het gedrag dat bijna alle vrouwen zich de laatste tientallen jaren hebben aangeleerd. Leen noemt dit het zo-veel-te-doen-syndroom. Na eeuwenlange onderdrukking waarin vrouwen op allerlei manieren beperkt werden in hun ontwikkeling, lijkt het erop alsof vrouwen nu alles willen omdat het eindelijk ook kan: studeren, een carrière, een mooi huis, quality time met partner en kinderen, interessante hobby’s, er goed uitzien enz. enz. Veel vrouwen kennen geen vrije tijd meer waarin ze niets hoeven te doen. We leven in een mannelijk tijdperk vol met actie en gejaagdheid en gaan daar met onze vrouwelijke hormonen in mee. Helaas is ons vrouwelijke lichaam niet gemaakt om continu gejaagd te zijn; we betalen daar een hoge prijs voor: we worden er ziek van.

Altijd gehaast, nooit rust

In deel 1 van het boek laat Leen ons voelen wat het is om altijd gehaast te zijn. Ik geef toe: het was een “feest van herkenning” voor mij. Ik was ook jarenlang zo’n vrouw in de overdrive: altijd bezig, nooit echt lummeltijd voor mezelf, een eindeloze to-do-lijst, streven naar perfectionisme en dit alles vanuit de angst om afgewezen te worden. Hieronder lag een fundamenteel gevoel van niet goed genoeg zijn zoals ik ben. Zoveel vrouwen herkennen dit gevoel. Het is het gevolg van 5000 jaar leven in een door mannen overheerste samenleving. Vanuit dit diepe gevoel van niet goed genoeg zijn verbergen vrouwen hun spanningen, frustraties en boosheid tot het moment dat de bom barst en het lichaam stop zegt. Vooral in de overgang krijgen vrouwen de rekening voorgeschoteld van een jarenlang jachtig en ongezond leven. Ik was ook zo’n vrouw.

Gejaagdheid als belangrijkste oorzaak van hormonale disbalans

In deel 2 en 3 van het boek beschrijft Leen wat jarenlange haast en spoed met een vrouwenlichaam doet. Op een toegankelijke manier legt ze uit hoe de hormonen werken in je lichaam en waarom vrouwen een hogere prijs betalen voor jarenlange stress dan mannen. Stress ontregelt vooral de belangrijke verhouding tussen progesteron, oestrogeen en testosteron. Als deze verhouding uit balans raakt kunnen we tientallen verschillende klachten krijgen. Het is de belangrijkste oorzaak van het feit dat zoveel vrouwen een zware menopauze doormaken. Gejaagdheid beïnvloedt niet alleen de hormoonbalans maar ook de darmflora die op zijn beurt ook weer de hormoonbalans beïnvloedt. Daarom zouden juist vrouwen meer rust moeten nemen, maar aangezien zoveel vrouwen moeilijk “nee” kunnen zeggen blijven ze maar zorgen voor alles en iedereen, totdat ze niet meer weten wie ze zelf zijn.

Veel vrouwen komen aardig in de buurt van wonderen verrichten

Leen legt veel nadruk op dit gebrek aan eigenliefde als oorzaak van gebrek aan innerlijke rust. Tussen de regels door lees ik een gouden tip die ik zelf heb gekregen toen ik in mijn burn-out zat en die me nog dagelijks helpt: kijk met voldoening naar alles wat je hebt gedaan in plaats van steeds maar de focus te leggen op allerlei dingen die je nog moet doen. Aan het eind van de dag terugkijken en zelfs opschrijven wat ik heb gedaan doet me iedere keer weer realiseren dat er doorgaans best veel uit mijn handen komt. Dat geeft een goed gevoel. Veel vrouwen komen aardig in de buurt van wonderen verrichten, maar realiseren zich dit niet. Wat een gemiste kans! Gun jezelf dit goede gevoel en het schouderklopje en kijk terug in plaats van alsmaar vooruit.

Hoe haast en spoed je lichaam ziek maken

In deel 4 wordt uitgebreid uitgelegd hoe stress ervoor kan zorgen dat je allerlei klachten krijgt zoals hardnekkig overgewicht, diabetes 2, PCOS, spijsverteringsproblemen, angsten en slaapproblemen, pijnlijke menstruaties, moeilijk zwanger worden, moeilijke menopauze, oververmoeidheid en depressies. Vaak gaan hier vage symptomen aan vooraf zoals gewichtstoename, constipatie of andere darmklachten, hoofdpijn, vermoeidheid, concentratieproblemen, een verhoogde bloeddruk enz.  Het is natuurlijk goed om al in actie te komen bij de eerste van deze klachten en niet af te wachten. Maar hoe doe je dat dan? Hoe pak je je opgejaagde gevoel aan?


Gazet van Antwerpen: juni 2017

 ‘Stop de rush!’ van Leen Steyaert brengt hormonen weer in balans JAN AUMAN “Vrouwen strijden om overeind te blijven”

Leen Steyaert (55), met praktijk en werkkamer in de Jachtwachtersdreef in Schoten met zicht op de E10-plas, is een autoriteit als het die dekselse menopauze aangaat. Ze wierp zich op het thema lang voor bekende Vlamingen als Martine Prenen er zich aan waagden.  De verkoopcijfers van haar vorige titels zijn verbluffend. En ook dit boek, voor het eerst uitgegeven door Van Halewyck, blijkt zijn weg naar een groot publiek te vinden. In zes weken tijd gingen er al bijna drieduizend exemplaren van over de toonbank. De voorbije weken flirtte Stop de rush! voortdurend met de boekentoptien van Standaard Boekhandel, en in de rangschikking van informatieve boeken op boek.be stond de nieuweling al op plaats zes. De auteur-therapeut gaat dit keer iets breder qua doelgroep, want een overvolle agenda en een opgejaagd gevoel zijn natuurlijk geen fenomenen waar alleen vrouwen ‘in de overgang’ last van hebben.

Multitasken “Heel veel hedendaagse vrouwen leveren elke dag een strijd om overeind te blijven en hebben desondanks het gevoel dat ze het gevecht tegen de klok verliezen”,

weet Leen Steyaert, die zelf pas voor het eerst oma werd, maar er helemaal niet uitziet als een moemoe. “Werk en privéleven combineren en multitasken, hang naar perfectionisme en controle, faalangst en prestatiedwang kunnen bijzonder zwaar wegen in een

maatschappij die geen rekening houdt met vrouwelijke eigenschappen en kwaliteiten.”  Wat ooit een kick was met een onbeschrijflijk gevoel van voldoening, eist uiteindelijk zijn tol, weet Steyaert. “Nooit eerder bleven dan ook zo veel vrouwen

thuis met een burn-out of een depressie. En deeltijds werken biedt vaak geen oplossing, integendeel”, verwijst de schrijfster naar recente mediaberichten. “Nooit eerder sukkelden zo veel vrouwen met vage kwaaltjes en klachten die allemaal het gevolg zijn van een grondige verstoring van de werking van hun hormonen. Ik durf de vraag te stellen of het wel gezond is dat vrouwen willen leven volgens de mannelijke norm.”

Oestrogeen In Stop de rush! toont Steyaert dat iemand zijn dromen toch kan verwezenlijken op een andere manier. Daarnaast geeft ze een brede waaier van ondersteunende mogelijkheden om hormonen en zenuwstelsel op een natuurlijke manier in balans te brengen. Ze gaat daarbij heel praktisch te werk: ze geeft voedingsadvies, legt ademhalingsoefeningen uit en leert mindfulness- en meditatietechnieken aan. Het geheel wordt aangevuld met uit het leven gegrepen getuigenissen, manieren om slaapproblemen aan te pakken en aanbevelingen om menopauzale problemen aan te pakken zoals een tekort aan oestrogeen, schildklierproblemen en een moeilijke spijsvertering. “Leen Steyaert schetst de leefwereld van de overactieve vrouw en slaagt erin om een ingewikkelde materie op een verhelderende manier te belichten. Ik kan alleen maar jaloers zijn dat dergelijk een boek voor mannen niet bestaat”, zegt arts Pieter Lanoye.

i Stop de Rush! van Leen Steyaert is uitgegeven door Van Halewyck en kost 22,50 euro

De Schotense therapeut Leen Steyaert heeft een nieuw boek uit: Stop de rush! Ze speelt in het boek in op een actueel probleem en legt uit hoe vrouwen van hun leven opnieuw een leuke reis kunnen maken, in plaats van de slopende race die het nu te vaak is. ‘Stop de rush!’ van Leen Steyaert brengt hormonen weer in balans

JAN AUMAN

“Vrouwen strijden om overeind te blijven

 Bode van Schoten Mei 2017

Rob TV – Februari 2016

TV Limburg – Maart 2015

Deel 1

Deel 2

TEDxFlandersWomen – December 2013

Interview ‘De Madammen’ (Radio 2) – 12 oktober 2012

Een transscriptie van het interview van 12 oktober, Bang voor de menopauze, kan u lezen op de website van Radio 2.

Interview ‘De Madammen’ (Radio 2) – Boekenbeurs Antwerpen – 4
november 2011

Interview ATV

Interview DagTV (ATV)

Vitaya maart 2015

vitaya 1 vitaya 2

 

 

Goed Gevoel Plus  november 2014

Femma oktober 2014

femma1femma2

 

 Vakblad voor de natuurgeneeskundige mei/juni 2014

door Leen Steyaert

menopauze 1menopauze 2menopauze 3

 

OrthoFyto Vaktijdschrift  mei/juni 2014

Door Leen Steyaert

ortho 1 ortho 2

 

Artikel Primo tv 2014

primo 2014-1primo2014-2primo2014-3

 

PlaceboNocebo maart /april 2014

Wetenschap /Voeding/ bewustzijn /Harmonie

placeno 1 placeno 2 placeno 3 placeno 4

Artikel Krant Gouda (NL) – 3 november 2011

Download het artikel

Artikel De Bond – 9 september 2011

Download het artikel

Artikel Bliss – september 2011

Download het artikel

Artikel Balans – maart 2011

Download het artikel

 

Artikel Bliss – maart 2011

Download het artikel

Artikel Het Nieuwsblad – 2 maart 2011

Download het artikel