Last van brain fog door de overgang?

Door de wisselende hormoonproductie in de overgang kan je als vrouw uit balans raken. Bij de ene is dat feller dan bij de andere. De gevolgen kunnen ook op mentaal vlak voelbaar zijn. De vrouwelijke hormonen progesteron en oestrogeen hebben immers niet alleen een invloed op je lichaam maar ook op je geestelijk welzijn. Soms kan deze invloed zo sterk zijn dat je gedrag er ook door wijzigt. Er onttrekt zich als het ware een mist in je hoofd. Ook last van brain fog door de overgang? Dit kan je eraan doen…

Ik zie in mijn praktijk veel vrouwen die klagen over vergeetachtigheid, een haperend geheugen en ‘niet meer goed kunnen nadenken’. Ze kunnen zich niet meer herinneren waar ze hun autosleutels hebben gelegd, kunnen niet op namen of woorden komen, … . Hun gedachten lijken gehuld in een dikke mist (brain fog) waardoor ze niet meer helder kunnen denken. En ze vrezen dat dit in de jaren na de menopauze nog erger zal worden.

Met andere woorden: ze vrezen dat dit tekenen zijn van beginnende dementie of symptomen van de ziekte van Alzheimer. Laat me je onmiddellijk geruststellen: vergeetachtigheid en geheugenstoornissen zijn typische en zeer normale overgangsverschijnselen die vanzelf weer verdwijnen.

Brain fog in de overgang

Brain fog

Op één of andere manier brengt de overgang een drukte in je hersenen mee. Daardoor kunnen ze niet meer helder nadenken en krijgen ze het gevoel dat ze gek worden. De precieze oorzaak hiervan is nog onduidelijk.

Testen wijzen uit dat er subtiele verschuivingen plaatsvinden in de geheugenfunctie. Daardoor wordt het uitvoeren van meer complexe taken moeilijker. Vooral als je je niet honderd procent op je doel concentreert of je niet focust op wat op dat moment belangrijk is. Na verloop van tijd gaat deze brain fog weg en verdwijnen de klachten.

Alzheimer of multitasken?

De kans dat je op middelbare leeftijd spontaan een degeneratieve mentale aandoening krijgt, zoals dementie of de ziekte van Alzheimer, is miniem. Hersencellen vernieuwen zich voortdurend.

Maar vrouwen zijn het vaak gewend om probleemloos te multitasken. Telefoneren, schrijven, koffie zetten, vergadering voorbereiden, planten water geven, kleren wassen, strijken, koken, huiswerk van de kinderen begeleiden… ? Geen probleem! Maar als dat dan ineens minder vlot gaat, stel je je daar uiteraard vragen bij.

Je kan je geheugen vergelijken met een (super-)computer: alle kennis en informatie die je hebt, zit mooi in mapjes. Je kunt nieuwe informatie ‘downloaden’ en opslaan in je korte- of langetermijngeheugen. Heb je informatie nodig? Dan open je snel dat mapje en haal je eruit wat je nodig hebt.

Momenteel leven we in een maatschappij met een overaanbod aan informatie. Hierdoor kan je ‘computer’ overbelast geraken en af en toe crashen. Zeker als hij al wat ouder is of niet goed onderhouden werd (bv. als je er niet zo’n gezonde levensstijl op na hebt gehouden).

Bovendien heb je tijdens de overgang te maken met meer vermoeidheid, onderbroken nachten, stress en andere factoren die maken dat je hersenen tijdelijk niet optimaal functioneren. Geen wonder dat je brein dan soms even halt roept of hapert.

Brain fog - multitasken

Mijn tips bij brain fog:

  • Leer je focussen op één ding. Vergeet multitasking eventjes. Mindfulness kan je hierbij helpen.
  • Zorg voor een stabiele suikerspiegel. Suikerdips hebben als gevolg dat je helemáál niet meer kunt nadenken.
  • Onderzoek heeft aangetoond dat veel mensen met geheugenproblemen tekorten hebben aan vitamine C, vitamine B-complex (vooral vitamine B1, B6 en B12), foliumzuur,  selenium en zink. Laat daarom je waardes checken bij de dokter als je denkt dat dit bij jou het geval kan zijn. Verse, gevarieerde en onbewerkte voeding levert je lichaam (en hersenen) alle voedingsstoffen die het nodig heeft. Let daarom op je voeding!
  • Gebruik proanthocyanidinen (dennenschors, druivenpitten); 40-120 milligram per dag volstaat.
  • Beperk alcohol tot één glas (125 ml) per dag. Overmatig alcoholgebruik heeft een invloed op de frontale hersenkwabben, die voornamelijk verantwoordelijk zijn voor zelfcontrole, het sociale functioneren en intellectuele vaardigheden.
  • Stop met roken. Roken heeft niet alleen invloed op je longen, maar ook op je hersenen.
  • Vermijd de zoetstof aspartaam, die in veel lightproducten zit. Veel vrouwen ‘overleven’ de overgang op lightproducten omdat ze geheel ten onrechte van mening zijn dat dit de juiste (of de enige goede) manier is om hun gewicht te behouden. Lightproducten bevatten niet alleen aspartaam maar ook zeer veel overbodige en vaak toxische chemische smaakstoffen. Dit kan leiden tot hoofdpijn, duizeligheid, brain fog, depressie, moeheid en stofwisselingsproblemen.
    Daarnaast zijn light-producten niet de oplossing om gewichtstoename te vermijden: ten eerste blijft je zin in zoet bestaan, ten tweede vergroten deze vervangers je hongergevoel!
  • Neem Ginkgo biloba (40-80 mg per dag): extract van deze plant verbetert de bloeddoorstroming naar de hersenen. Verschillende onderzoeken bevestigen dat voldoende hoge doseringen (driemaal 80 milligram per dag) een positieve invloed hebben op het geheugen.
    Bovendien heeft het een preventieve werking voor wat betreft Alzheimer. Salie heeft dit laatste effect eveneens. Een kopje saliethee per dag is al voldoende om dit preventieve effect te bekomen. Saliethee beperkt ook het overmatig transpireren door opvliegers.
  • Omega 3-vetzuren (en meer bepaald DHA) en onverzadigde vetzuren uit olijfolie, walnoten en avocado zijn een belangrijk onderdeel van de celmembranen en dragen bij tot gezonde hersencellen.
  • Vitamine D-tekort verlaagt de werking van het denkend brein.
  • Beweeg! Lichaamsbeweging is goed voor je hersenen. Mens sana in corpore sano, een gezonde geest in een gezond lichaam.
  • Sluit je niet op. Onderhoud je sociale contacten. Ze houden je geest levendig.
  • Train je geheugen met kruiswoordraadsels, sudoku’s of andere geheugenspelletjes. Er bestaan massa’s boeken met leuke oefeningen om je brein aan het werk te zetten.
  • Als je heel vergeetachtig bent, kan je alles wat je moet onthouden opschrijven in een boekje dat je altijd bij je hebt. Maak lijstjes en overzichten van alles wat je belangrijk vindt of wat je zeker niet mag vergeten. Vergeet dan wel niet om af en toe in je boekje te kijken ;-)! En: de écht belangrijke dingen vergeet je meestal gewoonweg niet.

Tips bij een verminderd libido door de overgang

Als het over de menopauze gaat, stellen veel vrouwen zich vragen rond hun libido: ze zien hun libido met de jaren afzwakken en zijn soms bang om hun libido helemaal te verliezen. Sommige vrouwen vinden het niet zo erg dat ze zelf niet meer zo veel behoefte hebben aan seks als in hun jonge jaren, maar maken zich wel zorgen over hun relatie omdat ze het moeilijk vinden om te blijven voldoen aan de seksuele verwachtingen van hun man. Andere vrouwen hebben juist niet genoeg aan louter aandacht en intimiteit en vinden een hartstochtelijk seksleven heel belangrijk. Deze tips bij een verminderd libido door de overgang kunnen in dat geval uitkomst bieden.

Seks na de menopauze was en is nog steeds een beetje taboe. De gedachte dat ook oudere mensen nog steeds seksueel actief zijn, is voor veel jonge mensen namelijk een brug te ver. Oudere mensen (en vooral oudere vrouwen) worden bij voorkeur bekeken als aseksuele wezens. Vrouwen zijn na hun menopauze immers niet langer vruchtbaar, dus waarom zouden ze dan nog seks hebben?

Gelukkig begint het steeds meer uit de taboesfeer te geraken. Onder meer omdat mensen van vijftig jaar niet langer als ‘oud’ worden gezien. Het bewijs van deze veranderde houding tegenover vijftigplussers zie je aan veel zaken. Kijk bijvoorbeeld maar eens naar foto’s van je grootouders. Deze zijn in niets te vergelijken met de foto’s die we nu zien van de jeugdige oma’s die plezier maken met hun kleinkinderen. Toen jouw grootouders veertig waren, leken ze wel tachtig met hun lange zwarte kledij en starre blik.

Hedendaagse vrouwen in de overgang –  rond de vijftig jaar –  zijn er nu meer dan ooit van overtuigd dat hun leven pas begint. De kinderen worden zelfstandig, zodat zij zich meer kunnen toeleggen op hun job, nieuwe uitdagingen kunnen aangaan, zich uitleven in hun hobby’s, een tweede honeymoon kunnen beleven in hun huwelijk of een nieuwe relatie aangaan.

verminderd libido-overgang

Verminderd libido door de overgang

In mijn praktijk merk ik regelmatig dat de meningen en gevoelens rond het hebben van een gezonde seksdrive heel verschillend zijn in de overgang.

Maar los van dit alles valt het niet te ontkennen dat de overgang een invloed heeft op je libido. Slapeloze nachten door de opvliegers, vermoeidheid en humeurigheid en een droge pijnlijke vagina kunnen je libido tot het vriespunt doen dalen.

Enerzijds heb je vrouwen die tijdens of na hun menopauze een nieuwe liefde hebben ontmoet en plots een groot libido ontwikkelen; anderzijds zijn er vrouwen die al jarenlang dezelfde partner hebben en samen lijden onder de teloorgang van een boeiend seksleven. Dit is vaak ook het gevolg van een relatie die op zich minder boeiend is geworden, of omdat beide partners zich niet meer seksueel tot elkaar aangetrokken voelen.

Of je al dan niet lustgevoelens hebt, hangt dan ook samen  met je fysieke én je geestelijke toestand én met je relatie zelf. Het is alles behalve bevorderlijk voor je seksuele appetijt als je partner vroeger een sportieve kerel was, maar nu een hangbuik heeft en elke avond na het drinken van een paar pintjes snurkend in slaap valt voor de televisie. Het omgekeerde geldt ook: om aantrekkelijk te blijven voor je partner, moet je je lichaam goed verzorgen en niet de hele dag in een joggingpak of tentjurk rondlopen.

De rol van testosteron in de overgang

verminderd libido-testosteron

De hormoonschommelingen zorgen ervoor dat het oestrogeenpeil van vrouwen daalt. Daardoor gaat hun testosteronniveau relatief stijgen, want na de overgang gaat de productie in de eierstokken van dit mannelijk hormoon gewoon door. Meestal is de man degene in de relatie met het meeste testosteron, en dus ook de grootste seksdrive. Maar in de menopauze kan dit veranderen. Het komt meermaals voor dat vrouwen mij vertellen dat hun libido erop vooruit is gegaan en dat ze meer zin krijgen in seks, terwijl hun overwerkte man bij het naar bed gaan liefst onmiddellijk zijn ogen sluit.

Testosteron zorgt ervoor dat je automatisch en vaak instinctief op seksuele prikkels reageert. Dit automatisch systeem zorgt ervoor dat je zin krijgt in seks. De eerste fase van seksuele prikkeling is dus testosteron-gestuurd en jij beslist of je hiermee iets doet. Door dit signaal versnelt je hartslag en verbetert de doorbloeding in je vagina. Dit bepaalt ook de sterkte van je orgasme. Hoe minder mannelijke hormoon, hoe zwakker je orgasme is.

Wat doen als één of beide partners niet tevreden zijn?

Sommige koppels zijn in de jaren dat ze samenzijn zo sterk naar elkaar toe gegroeid  dat ze ook samen geëvolueerd zijn in de frequentie en in de manier waarop hun intimiteiten geuit worden. Zolang beide partners tevreden zijn over hun seksleven is alles prima. Maar wanneer een van beiden voelt dat zij of hij niet helemaal aan zijn trekken komt of niet gelukkig is met de manier waarop het lichamelijk contact wordt geuit, is een goede communicatie met elkaar essentieel. Praat erover en tracht zelf te evalueren of jullie er samen uit komen. Durf samen te zoeken naar de juiste oorzaak waarom het niet meer zo goed klikt tussen de lakens.

Lukt het niet om zelf de situatie uit te klaren? Zoek dan hulp bij je huisarts of ga naar een seksuoloog of psycholoog.

Meer over de overgang en je relatie.

Tips bij een verminderd libido

verminderd libido-tips

Zowel mannen als vrouwen kunnen hun testosterongehalte laten bepalen in het bloed. Als het niveau te laag is, kan er bio-identiek testosteron bijgegeven worden in individueel aangepaste dosissen. Doe dit wel in samenspraak met een arts die voldoende weet over deze therapie.

Verder kunnen andere therapeuten je helpen en ondersteunen in het in evenwicht brengen van je seksuele relatie.

Het is soms nodig om seks te herontdekken. Seks begint niet ’s avonds wanneer je moe in je bed kruipt en de hele dag niet tegen elkaar hebt gesproken. Seks begint al vroeg in de dag. Raak elkaar aan, knuffel elkaar, luister naar elkaar en moedig elkaar aan. Heb oog voor details. Dit is zeker niet evident als je buitenhuis werkt. Lukt het niet spontaan, plan dan een ‘date’ met elkaar. Houd je aan de afspraak en maak echt tijd voor elkaar.

Seksuele verlangens kun je oproepen. Als je lang geen seks meer hebt gehad, is je lichaam dit als het ware een beetje vergeten. Het is zoals met je hersenen en je spieren: use it, or lose it!

Vergeet ook niet dat bepaalde geneesmiddelen een invloed hebben op je libido. Vooral antidepressiva zijn sekskillers, maar ook de pil, bloeddrukverlagers, bèta-blokkers en cholesterolverlagende middelen kunnen een rem zijn op je seksleven.

MultiGyn-liquigel-vaginale-droogheidVergeet zeker geen glijmiddel in je nachtkastje te leggen en duindoornoliecapsules te slikken. Als je last hebt van vaginale droogte, kan je trouwens ook gebruik maken van Multi-Gyn LiquiGel.

Ook je voeding heeft trouwens een effect op je libido!

Een slechte spijsvertering door de overgang?

Topic Leen Steyaert

Je spijsverteringsstelsel zorgt ervoor dat je voeding wordt verteerd, dat je voldoende voedingstoffen kunt opnemen en dat afvalstoffen worden afgevoerd. Een goede spijsvertering is dan ook noodzakelijk voor een goede gezondheid. Maar in de overgang kunnen je hormonen roet in het eten strooien. Je hormonen oefenen een grote invloed uit op al je lichaamsfuncties. Ook op je spijsverteringsorganen…

Iedereen kent wel het fenomeen van zwangerschapsmisselijkheid bij zwangere vrouwen. Een goed voorbeeld van hoe je hormonen je spijsvertering in de war kunnen sturen. In de overgang komen klachten zoals gasvorming, winderigheid en obstipatie wel meer voor.

Maagzuur in de overgang

Je spijsvertering begint in je mond. Daarna is je maag aan de beurt. De maag heeft een zuur milieu door de productie van maagzuur. Dankzij dit maagzuur kan voedsel afgebroken worden in kleinere, beter verteerbare deeltjes.

Door de hormonenschommelingen in de overgang kan je meer of minder maagzuur gaan produceren. Veel vrouwen rond de leeftijd van 40 à 55 jaar nemen al lange tijdmaagzuurremmers. Niet wetende dat hun maagklachten net veroorzaakt worden door een maagzuurtekort in plaats van een -overschot.

Wanneer je te weinig maagzuur hebt, kan je maagwand kwetsbaar worden omdat de vertering slecht verloopt. Hierdoor ontstaan minuscule wondjes in het maagslijmvlies. Het weinige maagzuur dat je hebt zal die wondjes licht irriteren, waardoor je een pijnlijk gevoel krijgt van brandend maagzuur. Een maagzuurremmer verbetert dan snel je klachten, maar de oorzaak van het probleem blijft bestaan. Een vicieuze cirkel.

Met maagzuurremmers moet je overigens altijd opletten. Ze worden heel makkelijk en frequent voorgeschreven, maar op lange termijn kunnen ze negatieve gevolgen hebben voor je gezondheid. Ze veroorzaken vitaminen- en mineralentekorten, een slechte opname van proteïnen (waardoor je huid en je spieren in een versneld tempo verouderen) en de kans dat je maagkanker ontwikkelt is zeker niet uitgesloten.

Spijsvertering overgang

Goede spijsvertering? Goede voeding!

Loopt jouw spijsvertering niet op wieltjes? In eerste instantie moet je je voedingsgewoonten aanpakken. Kies voor gezonde, volwaardige voeding. Vermijd moeilijk verteerbare zaken die je maag belasten zoals koffie, alcohol, gefrituurde voeding en rauwkost.

Ook door bepaalde voedingswaren van elkaar te scheiden, zal je vertering verbeteren. Voeding verteren gebeurt namelijk door enzymen. De vertering van koolhydraten gebeurt voornamelijk in de mond door het spijsverteringsenzym amylase. Eiwitten worden dan weer in de maag verteerd door pepsine. Elk voedingsmiddel heeft zo zijn eigen verteringsenzymen nodig. Wanneer diverse enzymen nodig zijn voor de vertering van 1 maaltijd, dan is het moeilijker om voldoende enzymen in contact te brengen met de specifieke voedingsmiddelen.

Het belang van vezels en vocht voor een vlotte spijsvertering

Voor een vlotte stoelgang is het erg belangrijk dat je voldoende vezels eet. Ze nemen veel vocht op zodat je ontlasting vlotter verloopt. Het is echter heel belangrijk om voldoende te drinken als je vezelrijk eet om constipatie te voorkomen. En hier knelt het schoentje vaak…

Spijsvertering-overgang-vezels

Doordat heel wat vrouwen in de overgang problemen hebben met hun blaas of bekkenbodemspieren, zijn ze geneigd om minder te drinken. Veel vrouwen in de overgang leven daardoor op het randje van dehydratatie. Daarnaast verlies je ook nog veel vocht dooropvliegers.

Om obstipatie te vermijden is goed kauwen en veel bewegen noodzakelijk. Met veel bewegen bedoel ik niet dat je een marathon moet lopen. Vrouwen hebben andere spieren dan mannen en ze hebben dan ook baat bij andere bewegingsvormen; aangeraden zijn krachttraining (gewichtjes heffen), touwtjespringen (voor de botbelasting), nordic walking, korte jogpartijtjes en zwemmen.

Indien je toch last hebt van constipatie, let dan goed op dat je geen aambeien ontwikkelt.

Jouw transformatie tijdens de overgang

Vuurvrouw.nu

Door Leen Steyaert / 27 juli 2016

De periode van de overgang is een fase waarin goed voor je zelf zorgen centraal staat. Een belangrijke katalysator hierbij is om goed naar jezelf en je lichaam te luisteren. Je lichaam heeft een uniek vermogen om zichzelf te helen, te herstellen en te genezen. Om de transformatie op een positieve manier te beleven kies je het best zo vroeg mogelijk in je leven voor een gezonde levensstijl! Eet gezond, zorg voor een gezond gewicht, voldoende beweging, slaap, rust en ontspanning (acht uur werken, acht uur ontspannen en acht uur slapen). Zorg ook voor emotioneel evenwicht en leef bewust. Hiermee leg je al een heel goed basis, waarmee je zelf verantwoordelijkheid neemt voor je eigen lichamelijke en geestelijke gezondheid.

Dansende hormonen

De periode voor je menopauze, de premenopauze is de tijd waarin je hormonen beginnen te dansen, te rommelen en uit balans te komen. Niet alleen je lichaam zal veranderen. Er vindt ook een transformatie plaats in je geest en je ziel. Al te vaak wordt bij de overgang de focus gelegd op het veranderende lichaam, terwijl de menopauze evenzeer een overgang is naar een nieuwe persoonlijkheid. Ze luidt een nieuwe tijd in voor de vrouwelijkheid die heel diep in je zit, en die je de potentie schenkt om een wijze, krachtige vrouw te zijn. De overgang is een proces dat je uitdaagt om een evenwicht te vinden tussen je lichaam, je geest en je ziel, om zo je leven en je ware persoonlijkheid ten volle te kunnen leven en beleven. Kernbegrippen bij deze transformatie zijn kracht, wijsheid, zelfvertrouwen en vertrouwen in het zelfgenezend vermogen van je lichaam.

Van een pop naar een vlinder

Transformatie betekent omzetten, verfijnen of veranderen. Voor het veranderingsproces van de overgang betekent het een overgang naar een leven waarin je je ziel vormgeeft en je eigen vrouwelijkheid beleeft en vervult. Het is een transformatie naar wie je werkelijk bent. Het betekent meer licht en transparantie, meer helderheid in wat je in je leven wilt. Deze transformatie vindt niet enkel plaats in je gedachten in de vorm van nieuwe inzichten, maar berust vooral op ervaring en integratie. Pas door dingen ook daadwerkelijk te doen, kun je ze in je leven integreren en kun je de transformatie bewerkstelligen. Dit is ook de reden waarom de menopauze een uitgelezen moment is om te kiezen voor het leven dat je echt wilt leiden. Het goede nieuws is dat de hormonale veranderingen die zich tijdens de menopauze voordoen, je hierbij helpen.

Tijdens de menopauze komen hormonen als FSH en LH op een hoger peil dan ooit tevoren. Ze veroorzaken een aantal veranderingen in de hersenen waardoor de intuïtie sterker wordt. De doelen en het gedrag van vrouwen worden vaak nog beïnvloed door de verwachtingen en wensen van hun omgeving. Vrouwen zijn van nature behaagziek. Ze willen altijd voor alles en iedereen ‘het beste doen’. Tijdens de menopauzale periode keert dit om. In de overgang krijgen vrouwen signalen door dat de dingen moeten gebeuren volgens de wensen van hun eigen ziel. Dit helpt hen en kan hen aansporen om uit de ‘zorgende rol’ te treden die hun door hun hormonen is toegeschreven.

Op een nieuwe manier zorgen

Dit wil niet zeggen dat je na de menopauze niet meer wilt of kunt zorgen voor je kinderen. Je blijft moeder voor je leven! Dit betekent wel dat je vrijer en creatiever kun kiezen wat je voor jezelf wilt en hoe je je energie zult benutten, zonder dat je daar schuldgevoelens over hebt. De idealen en de dingen die je wilde doen als kind ben je vergeten toen de hormonen van de puberteit opdoken. Je zult merken dat die dingen nu opnieuw in je gedachten opduiken of dat je er weer over gaat dromen. Sommige vrouwen gaan op hun twintigste, dertigste of veertigste voor hun dromen, maar anderen cijferen zich jarenlang weg. Als je het gevoel hebt dat er nog veel onvervulde levensdromen in je sluimeren, dan is de menopauze dé kans bij uitstek om je ziel te volgen. De liefde die je al die jaren voor je omgeving hebt gevoeld zal blijven, maar je kunt die liefde nu ook integraal toepassen op jezelf en voor jezelf zorgen. In die zin is de menopauze, veel meer dan het einde van een periode, een nieuwe start, een tijdstip in je leven waar je het leven kunt voelen als iets unieks voor jezelf in plaats van je te schikken naar de rolpatronen die je hebt meegekregen door je opvoeding en cultuur. Het is een tijd waarin je (eindelijk) ruimte kunt scheppen voor jezelf.

Wees je bewust zijn van wat er in jezelf verandert. Je kunt aanvaarden dat je lichaam je signalen geeft en je uitnodigt tot een veranderingsproces. Je kunt voelen hoe de verschijnselen die je ervaart, bij jou horen. Luister ernaar, want ze zijn uniek en een persoonlijke blauwdruk voor iedere vrouw. Beschouw ze als je innerlijke gids. Je kunt het verlies van je vruchtbaarheid en jeugd zien als een cadeau, als een uitnodiging om je leven te heroriënteren, nieuwe doelen te creëren, een ander leven te leiden, een leven dat je misschien meer vervulling brengt. Een leven waar je de passie(s) die je vroeger bezielden, en die je door omstandigheden hebt opgegeven, weer kunt opnemen. Kies voor een leven waarin passie en innerlijke rust elkaar in balans brengen.

Reflecties en keuzes maken

Om de transformatie mogelijk te maken, is het van heel groot belang dat je nu de tijd neemt om stil te staan en te reflecteren. Doe je dit niet, dan zie je het mooie pad van vrijheid, van het ouder en wijzer worden niet. Richt je op wat je gelukkig maakt en je plezier schenkt. Je hoeft daar geen schuldgevoelens over te hebben. Schuld is een emotie waar vele vrouwen mee in de knoei zitten en dit is absoluut niet nodig. Daarom is het belangrijk dat je voorbereid bent op het feit dat je wel degelijk zult veranderen tijdens de menopauze. Als je de overgang begrijpt en deze transformatie bewust en ten volle beleeft, is deze periode een bevrijdende, opwindende en spannende toegangspoort tot een nieuwe fase in je leven waar je enorm naar mag uitkijken.

De overgang is een uitgelezen kans om zaken aan te pakken die je vroeger naliet, zowel op het gebied van levensstijl, voeding, stress en emoties als energetisch. Als er onrust of boosheid of irritatie in je zit, is dat een teken dat er in je leven nog dingen zijn die niet goed lopen en die je moet regelen. Doe je daar niets mee, dan kun je ziek worden of in een burn-out terechtkomen. Het belangrijkste zijn je zelfbeeld, denkpatroon en overtuigingen in je dagelijks leven. Zij hebben een enorme invloed op je gezondheid.

Emoties

Je kunt overspoeld worden door een golf van emoties tijdens heel de periode rond de menopauze. Als je geen oog hebt voor de transformatie en je blijft focussen op de verouderingsverschijnselen en je stijgende leeftijd, als je de middelbare leeftijd louter ziet als iets negatiefs, als het ‘einde van een mooie periode’, zul je nooit in staat zijn om de transformatie te beleven. Sterker nog, dan loop je een grote kans dat al je niet gerealiseerde verlangens zich in deze fase van je leven in je lichaam en geest vast zullen zetten in de vorm van angsten en zelfs paniek vanwege de gemiste kansen, en dit kan je heel erg onder druk zetten en veel stress bezorgen.

Onbewuste en negatieve gevoelens zijn als gifstoffen die je hele organisme, elke cel in je lichaam, chemisch veranderen en aantasten. Zolang je je gevoelens uit de weg gaat, zul je nooit de kans hebben om ze te transformeren en jezelf te genezen. Tijdens de overgang gebeurt er zoveel met je lichaam en in je leven dat onverwerkte emoties en negatieve gedachten je helemaal kunnen overmannen en verlammen. Daarom is het belangrijk om nu deze emoties te verfijnen en energetisch in balans te brengen, zodat ze je lichaam niet kunnen beschadigen en ziek maken. Pak je emotionele valkuilen aan door eerlijk met jezelf om te gaan en werkelijk te voelen, tot op een diep niveau, wat er niet goed gaat in je leven. Je emoties geven je inzicht en zullen je zelfgroei en heling van binnenuit bevorderenperiode van reflectie in te lassen.

Bij jezelf komen

Trek je een tijdje terug uit je openbare leven of zelfs even uit je gezinsleven. Een paar dagen of langer, zelfs enkele maanden, om werkelijk te voelen en te zien wie je écht bent en wat je verder met je leven wilt doen. Je kunt pas echt tot jezelf komen en voelen wat je voelt als je dat in alle stilte kunt doen. In deze maatschappij zijn we geneigd om pijnlijke dingen niet te willen voelen. Al je energie zit vast en kan niet verwerkt worden. De tijd van de menopauze is dan ook hét moment om alle negatieve zaken te verwerken en los te laten en dat kan alleen als je ze goed doorvoeld en geplaatst hebt. Probeer eens te glimlachen naar jezelf en naar andere mensen en merk wat een kracht en energie dit in beweging zet. Je zult jezelf niet alleen gelukkiger voelen maar je zult zien dat dit een domino-effect heeft voor de mensen rondom jou – je gezinsleden, je partner, je collega’s.

Misschien heeft het leven je nog niet gegeven wat je er zelf van verwachtte of heeft het leven je lessen gegeven die je niet begrepen hebt. Jezelf in onbekende wateren begeven kan sommige vrouwen angst bezorgen maar voor anderen kan dit een opwindende, bevrijdende periode zijn. Dit is een tijd om je oude wonden te helen, spijt en oude thema’s en voorbije situaties los te laten.

Vriendschap en relaties

Dit is ook het moment om even stil te staan bij de betekenis van het woord vriendschap. Veel mensen blijven jarenlang en uit pure gewoonte hangen in een vrienden- of kennissenkring die hun niets brengt. Klamp je niet vast aan mensen die niet meer in je leven passen. Ze zijn op je pad gekomen om je iets te leren en nu kunnen zowel zij als jij verdergaan. De pijn en verdriet die vaak samengaan met dit verlies en loslaten zijn heel normaal tijdens je menopauzale periode.

De menopauze is heel dikwijls ook een tijd om je relatie te evalueren. Veel vrouwen vinden nu hun eigen kracht en beslissen om uit een relatie te stappen. Soms nemen ze de beslissing om te scheiden te snel. Het is een oergegeven dat man en vrouw elkaars tegenpolen zijn. Dat maakt juist de magische en magnetische aantrekkingskracht uit die tussen man en vrouw bestaat. We voelen ons snel onbegrepen. Een vrouw neemt dikwijls de situatie in handen, regelt alles. Een man vlucht soms in zijn werk of hobby’s. Juist in de periode van de menopauze is het goed om toch met elkaar te blijven praten. Zelfs ruziemaken is praten! Blijf dus communiceren. Blijf vertellen wat je voelt en wat je dwarszit. Kom je er niet uit, zoek dan hulp en ondersteuning. De liefde die jullie ooit bijeenbracht is het ook waard om voor te vechten.

Nieuwe doelen

Durf afscheid te nemen en focus je op je nieuwe doelen. Dit wil niet zeggen dat je allerlei dingen moet opgeven, maar wel dat je bewuster met de dingen omgaat. Zet je blik letterlijk op oneindig. Dit geeft je een bredere kijk op het leven: je zult niet alleen meer kijken naar wat er gebeurt, maar je krijgt vanzelf meer aandacht voor de subtielere, gevoeligere dingen die rondom je plaatsvinden. Gebruik de kracht van je intuïtie. Die maakt je rustiger, zachter en sterker. Hoe sterker en positiever je zelfbeeld, hoe minder klachten je tijdens de overgang zult hebben.

Focus je op de mooie dingen die het leven je nog jaren zal brengen en niet op hetgeen waar je afscheid kan van nemen. Kies voor een jeugdige uitstraling en mindsetting en niet voor het verlies van het jong zijn of het verlies van je vruchtbaarheid. Kies voor wijsheid, speelsheid en gezondheid en niet voor de zaken die je lichaam en geest ziek kunnen maken. Je weet het maar de keuze ligt uiteindelijk bij jezelf.

​Leen

Eerst geeft het verstand zich over en ziet
Dan geeft het hart zich over en ziet
Uiteindelijk ontwaakt de ziel en weet.
James Twyman

De andropauze

Menopauzeconsulente Leen Steyaert: “Het grote voordeel van de andropauze is dat het leven als man nu minder gericht moet zijn op presteren, actie en dominantie. De daling van het testosterongehalte brengt rust en zorgzaamheid!”

Posted by : | 13 July 2016 | Comments:

Leen Steyaert

Onze menopauzeconsulente Leen Steyaert reageert op de vraag van lezer P.: “Beste Wifty, ik kreeg van mijn vrouw de opdracht om mijn vraag aan jullie te stellen. Vrouwen in de menopauze, daar valt veel over te lezen, maar wat met mannen? Ik ben 52 jaar en ik voel de laatste tijd ook veranderingen in mijn lichaam, het haar op mijn hoofd wordt dunner en het haar op mijn armen verdwijnt, mijn libido staat op een laag pitje en ik heb last van warmteopwellingen. Mijn vrouw denkt dat ik in de penopauze zit. Bij wie kan ik terecht met mijn vragen? En kan ik ook hormonen nemen om alles op peil te houden? Groeten, P.”

Leen Steyaert: Beste P., het dalen van de testosteron spiegel is een normaal verschijnsel maar komt niet voor bij iedere man. De symptomen zijn niet specifiek maar toch zijn 33 procent van alle ziekten bij een man gerelateerd aan een tekort aan testosteron.

De andropauze of penopauze zijn eigenlijk woorden afgeleid van de menopauze maar dekken de lading niet; ANDROS wil zeggen: man, en PAUZE is een stopzetting van een bepaalde gebeurtenis. Penopauze wat wil dat dan zeggen, een stopzetting van de penis? Niet dus.

Een midlifecrisis is dan weer iets totaal anders. Dit heeft eerder te maken met sociale en psychologische oorzaken en gevolgen van stress. Ook mannen met een uitstekende testosteronspiegel kunnen in een midlifecrisis terechtkomen.

Mannen hebben niet zoals vrouwen een drastische daling van hun vrouwelijke hormoon, oestrogeen. Bij 50+ mannen signaliseert zich wel al dikwijls een daling van hun vruchtbaarheid met een vermindering maar geen volledig verlies van hun testosteron.

Wat je wel kan vergelijken is de aanpassingen en de overpeinzingen van 50+ mannen en vrouwen. Je realisseert je dat meer dan waarschijnlijk de helft van je leven voorbij is en dat er nog zoveel dingen zijn die je nog wilt doen. En je voelt ook dat je gezondheid achteruitgaat en er hier en daar kwaaltjes de kop opsteken.

Aan de andere kant kan je bewuster kiezen voor jezelf, al die levenservaring maakt je alleen maar sterker en zijn er nieuwe dingen om naar uit te kijken zoals kleinkinderen, misschien een nieuwe partner, nieuwe hobby’s enz..

Maar laat ons het bij de andropauze houden: het testosterongehalte daalt behoorlijk, maar niet bij elke man evenveel en ook niet op dezelfde leeftijd. Bij 10 tot 15% komt dit voor op middelbare leeftijd, bij 20% bij de 60 jarigen en bij 50 % bij de 70 jarigen.

Terwijl we bij vrouwen van een plots verlies van hormonen kunnen spreken zien we bij mannen dat de testosteron veel trager daalt, normaal gezien met 1% verlies per jaar. Daarom dat dit proces vaak ongemerkt gaat. De verschijnselen of symptomen die mannen daarbij krijgen zijn dan dikwijls ook niet specifiek. Veel van de verschijnselen die we bij mannen kunnen waarnemen liggen dikwijls aan het normale verouderingsproces.

Sommigen mannen krijgen inderdaad warmteopwellingen maar die kunnen ook te wijten zijn aan bijnieruitputting of vermoeidheid. Meestal ervaar je een aantal gecombineerde symptomen:

  • Motivatie en concentratie daalt
  • Libido daalt
  • Minder assertief
  • Erectieproblemen ( viagra helpt niet bij een te laag testosterongehalte)
  • Vetopslag vooral in de buik( stijging van oestrogeen)
  • Slechte nachtrust
  • Lusteloosheid , mindere vitaliteit
  • Vergeetachtigheid
  • Verminderde beharing
  • Verminderde spierkracht
  • Karakterverschuiving

Heb je die verschijnselen rond de leeftijd van 75 jaar is dit te wijten aan het verouderingsproces.

Krijg je dit op de leeftijd van 50/55 jaar en ben je een grote brombeer (grumphy old men) dan is de kans groot dat een beetje testosteron smeren (of een tablet) je goed zal doen.

Veel artsen staan er niet voor open omdat je bij het toedienen van testosteron niet altijd een verhoging van het testosterongehalte ziet maar subjectief, en dit is geen placebo effect, merk je wel dikwijls een groot verschil.

Andere aandoeningen zoals hart- en vaatziekten, psychische problemen en suikerziekte kunnen ook deze klachten geven.

Maar zorg eerst voor een gezonde levensstijl, die is voor 50 plussers belangrijker dan ooit! Voldoende slaap, weinig stress, ontspanning, tevreden zijn met wat je hebt, alcoholgebruik beperken en niet roken. Roken vermindert drastisch het testosterongehalte (gevolg: veel onvruchtbaarheid bij rokers).

Ook ondersteunende supplementen zoals ginseng, tribulus terrestris en gingko kunnen soelaas brengen. Sport is voor een man onontbeerlijk en doet de vetmassa dalen en verhindert ook dat testosteron in oestrogeen wordt omgezet.

Bekijk alles positief, een blije mens blijft langer gezond. En het grote voordeel van de andropauze is dat het leven als man nu minder gericht moet zijn op presteren, actie en dominantie. De daling van je testosterongehalte brengt je rust en zorgzaamheid! 🙂

Succes, Leen

Schimmelinfectie bij vrouwen in de overgang: zo kom je er vanaf!

 

door Leen Steyaert, op 18 juli 2016, Topic van de maand
Topic Leen Steyaert

Ben je vrouw en in de overgang? Dan heb je het vast al eens gemerkt. Tijdens de overgang wordt de vagina brozer en droger. De hormonale veranderingen tijdens de overgang kunnen het natuurlijke evenwicht in de vagina verstoren. Met vaginale schimmelinfecties (candida vaginitis) als gevolg. Deze kunnen hardnekkig worden en zijn niet altijd eenvoudig te behandelen.  Ontdek hier wat je kan doen om vaginale schimmelinfecties in de overgang te vermijden.

Symptomen vaginale schimmelinfectie vrouw

Een vaginale schimmelinfectie wordt gekenmerkt door jeuk, een geïrriteerd of een branderig gevoel in het vaginaal slijmvlies en witte, brokkelige afscheiding. Ook zwelling van vulva, roodheid van vulva en vaginaslijmvlies (soms met kleine wondjes tussen de schaamlippen) komen voor.

Behandeling vaginale schimmelinfectie vrouw

Een schimmelinfectie of candidiasis gaat soms vanzelf over na enkele weken. Wanneer je er erg veel last van hebt, kan je een schimmeldodend vaginaal tablet of capsule in de vagina aanbrengen. Tegen de jeuk aan de schaamlippen kan je daarnaast een schimmeldodende crème gebruiken op de schaamlippen.

Oorzaken schimmelinfectie vrouw

Een schimmelinfectie is de meest voorkomende infectieuze oorzaak van vulvovaginitis bij vrouwen in de vruchtbare periode. Na de overgang komt candida vaginitis  minder vaak voor aangezien je hormonen dan terug hun evenwicht vinden.

Meestal gaat het om Candida albicans. Sommige vrouwen hebben nooit een schimmelinfectie, anderen een zeldzame keer, maar een vrij grote groep vrouwen heeft last van steeds terugkerende schimmelinfecties. Hiervoor is nog altijd geen verklaring gevonden. Een duidelijk aanwijsbare oorzaak is er niet altijd. Wel is het is zeker zo dat bepaalde vrouwen meer aanleg hebben dan andere. Erfelijke factoren spelen dus zeker een rol. Ook de anticonceptiepil (die vaak tijdens de overgang wordt doorgenomen) kan een oorzaak zijn. Daarnaast speelt ook de overgang een rol. Door de daling van de oestrogeenproductie in de overgang wordt de vagina namelijk droger en de vaginawand dunner. Hierdoor kunnen er gemakkelijker wondjes in de vagina ontstaan wanneer er bv. seksueel contact is.

Overgewicht, orale seks, menstruatie en weerstandstoornissen (aids, chronische ziekte, antibioticagebruik) kunnen bevorderlijk werken. Ook spannende kledij, overdreven gebruik van (geparfumeerde) inlegkruisjes, tampons of sprays en suikerrijke voeding werken eenschimmelinfectie in de hand.

Schimmelinfectie-vrouw-suiker

Een vaginale schimmelinfectie is geen seksueel overdraagbare ziekte, want de  gist die de infectie meestal veroorzaakt (de Candida albicans) leeft al in de vagina. Je krijgt er last van als er een overgroei van de Candida albicans is. In de vagina leven namelijk miljoenen bacteriën en schimmels (vaginale flora) die je vagina gezond houden. Wanneer de zuurtegraad in je vagina verstoord raakt (normaal is de PH-waarde tussen de 3.8 en 4.4), ben je minder goed beschermd tegen vaginale infecties.

De dalende oestrogeenproductie tijdens de overgang beïnvloedt trouwens de zuurtegraad waardoor vrouwen in de overgang ook weer vatbaarder zijn voor schimmelinfecties.

Schimmelinfectie man
Hoewel een vaginale schimmelinfectie geen SOA is, kan je het wél overdragen op je partner tijdens het vrijen. Hierdoor kan vrijen pijnlijk zijn en een branderig gevoel geven. De kans is groot dat je partner niet vrij blijft van de schimmelinfectie en dat zijn penis jeuk, rode vlekjes en soms witte velletjes gaat vertonen. Je doet er beter aan te wachten met seks tot de schimmel verdwenen is of bij het vrijen een condoom te gebruiken. Let wel op: schimmelwerende medicatie kan je condoom aantasten.

Schimmelinfecties in de overgang vermijden

Schimmelinfecties krijg je niet door een slechte hygiëne, maar eerder door overdreven hygiëne, waardoor de zuurtegraad in de vagina verandert en bacteriën en schimmels vrij spel krijgen. Je vagina reinigt zich vanzelf. Inwendige spoelingen zijn niet nodig. Was je vulva alleen met niet-zeephoudende producten met neutrale PH-waarden of producten die speciaal voor intieme hygiëne zijn gemaakt.

Schimmel gedijt goed in vochtige, warme plaatsen. Je vagina is dus de ideale omgeving. Om de schimmel geen kans te geven zich verder te ontwikkelen (zelfs in de rest van je lichaam), is gezonde voeding aangewezen. Verban suikers volledig uit je voedingspatroon. Suiker voedt niet alleen de Candida-schimmel, maar bovendien produceert  deze schimmel via het opnemen van de suikers bijproducten die de bloedbaan verzuren en op die manier weefsels aantasten. Hier vind je een volledig uitgewerkt dagmenu, specifieke voor een candida-dieet.

Eet  ook geen beschimmelde producten (zoals beschimmeld fruit). Schimmels trekken onzichtbare draden om zich te vermenigvuldigen. Beschimmeld fruit is meestal al volledig aangetast. Het beschimmelde deel wegsnijden volstaat dus niet!

Schimmelinfecite-vrouw-water

Drink veel zuiver water, neem een goed probioticum en steek regelmatig een ovule op die goede bacteriën bevat voor je vagina.

Mindfulness oefeningen voor in de overgang

door Leen Steyaert, op 20 juni 2016, Topic van de maand

Topic Leen Steyaert

De kern van de overgang en de menopauze zijn de hormonale veranderingen die zich afspelen in je lichaam. Deze hebben een sterke weerslag op je algemene gezondheidstoestand en bepalen zeer sterk hoe jij je voelt. De klachten die je hebt zijn signalen dat je lichaam de sterke hormoonschommelingen moeilijk kan verwerken. De overgang zal veel vlotter verlopen als je op de juiste manier op deze signalen reageert. De veranderende chemie in je hersenen beïnvloedt zelfs je manier van denken tijdens de overgang. Mindfulness oefeningen kunnen je heel goed helpen om hiermee om te gaan!

Door de sterke hormoonschommelingen word je intuïtiever en kan je minder goed relativeren. Je reacties op je omgeving kunnen heftiger zijn. Je voelt sneller aan of iets onrechtvaardig of niet eerlijk is. Mede daarom is het nu hét moment om je emotionele rugzak uit te laden. Dingen uit je verleden die je niet hebt verwerkt, kunnen nu plots naar boven komen. Misschien heb je jarenlang bepaalde zaken verdrongen of had je de moed niet om eraan te werken? Nu heb je geen keuze meer: als je een (emotioneel) gezonde “oude“ dag wilt, is het nu hoog tijd om al je problemen aan te pakken, of ze nu emotioneel of fysiek zijn.

Mindfulness

Emoties en overgangsklachten

Als je weerstand blijft bieden tegen alles wat er in je omgaat of in je lichaam gebeurt, dan worden de zorgen, stress en negatieve gedachten alleen maar groter. Door je innerlijke stem te negeren, kan je zelfs meer last krijgen van opvliegers en hartkloppingen.

Mijn motto is: wees dankbaar voor je opvliegers, ze komen je iets vertellen. Hoe meer opvliegers je krijgt, hoe minder je leeft volgens de noden die je lichaam in deze periode van transformatie vraagt. Bovendien is je overgang ook de periode waarop ingrijpende gebeurtenissen je leven kunnen beheersen. Ouders die extra hulpbehoevend zijn, je kinderen die het huis uit gaan, veel zorgen op je werk omdat je nu een verantwoordelijke functie hebt of omdat je te hard werkt en het eigenlijk niet graag meer doet of meer naar vrije tijd voor jezelf verlangt.

Mindfulness in de overgang

Je kunt de overgang niet overslaan maar je kunt wel met de juiste intentie op een goede fysieke en psychische manier de dingen aanpakken. Het belangrijkste is dat je je wel degelijk bewust bent van de nieuwe fase die aangebroken is. Mindfulness is een wetenschappelijk onderbouwde aandachtstraining die je beter leert omgaan met stress, piekeren, burn-out, depressie, slapeloosheid en pijn, maar die ook de creativiteit en de manier waarop je communiceert stimuleert. Mindfulness kan in de periode van de overgang (maar ook in andere fasen in je leven) een heel mooie rol spelen.

Mindfulness-overgang

Mindfulness betekent bewust aandacht geven aan het hier en het nu zonder te oordelen. Je gevoelens, gedachten en lichamelijke gewaarwordingen zoals angst of opvliegers ervaren zonder er commentaar op te geven, maar er bewust mee omgaan. Hierdoor kun je beter accepteren  wat er op dat moment “is” waardoor je meer zelfinzicht en rust ervaart. Je bent beter in staat om je leven een nieuwe vorm te geven en vooral je hart te volgen.

De voordelen van mindfulness

Als je zeer regelmatig mindfulness beoefent zal je snel veranderingen merken. Deze zijn uiteraard verschillend voor iedere vrouw, maar de volgende veranderingen komen vaak voor:

  • Je ervaart minder opvliegers of ander lichamelijk ongemak.
  • Je voelt dat het moment gekomen is om goed voor jezelf te zorgen en niet steeds eerst voor de anderen.
  • Je kunt beter afstand nemen van de dingen en verzet je minder tegen de veranderingen in je lichaam.
  • Je wordt creatiever en meer ondernemend. Je ontdekt en probeert nieuwe dingen!

Mindfulness oefeningen

Mindfulness klinkt misschien nogal zweverig, maar zoals je merkt is het dat helemaal niet. Het gaat er om je bewust te worden van jezelf. Deze simpele oefeningen helpen je hierbij:

1. Geef aandacht
Besteed al je aandacht aan datgene waar je mee bezig bent. Probeer niet af te dwalen. Focus op je huidige activiteit, zonder krampachtig te zijn. Blijf met je aandacht bij de taak tot ze voltooid is, dus zonder je te verliezen in opdringerige gedachten en oordelen. Dwaalt je mind (je gedachten) af, merk het dan op en breng je aandacht terug naar je taak. Geef jezelf een groot compliment dat je deze taak in volledige mindfulness hebt volbracht! Begin met kleine dingen, bijvoorbeeld huishoudelijke taken (aardappelen schillen, stof afnemen, dweilen), eten (enkel aan je eten denken, niet lezen), een wandeling doen, …

2. Voel je lichaam
Om het even wat je doet, voel steeds je lichaam, voel je ademhaling, voel je hartslag, voel je voeten op de grond, voel je benen, voel je rug, voel je baarmoeder, voel je buik, voel je armen, voel hoe je lichaam loopt, voel hoe je lichaam zit. Besef eens wat je lichaam allemaal voor je doet, zonder je ooit om een wederdienst te vragen. Wees dankbaar voor alles wat je doet met behulp van je mooie lichaam, ook voor je opvliegers en alle andere signalen die je lichaam je geeft tijdens de nieuwe levensfase waarin je bent gekomen.

3. Werk met geduld
Haast en spoed is zelden goed. Je bent het gewend om steeds alles haastig af te handelen zodat je nog meer taken kunt uitvoeren. Maar snelheid ontneemt je de kans om dat wat je doet, echt te ervaren. Juist in dat echte ervaren, schuilt ontspanning en geluk! Neem je dus voor om vandaag iets te doen met geduld. Doe het gewoon een tandje langzamer. Of je nu gaat koken of boodschappen gaat doen: beweeg bewust wat langzamer en blijf er met je aandacht bij.

4. Laat je gedachten los
Wanneer je hoofd vol zit omdat er iets vervelends is gebeurd of je je druk maakt om iets dat komen gaat, kan onderstaande oefening je helpen om rustig te worden door je problemen als het ware weg te blazen. Het is een oefening die behoort tot de groep mindfulnessoefeningen die zich specifiek richt op het loslaten van gedachten:

1: Adem langzaam diep in door je neus en houd je adem een paar tellen vast.
2: Blaas langzaam uit door je mond en focus je op het uitblazen.
3: Blijf op deze manier rustig in- en uitademen.
4: Je zal merken dat je hart rustiger gaat kloppen.
5: Beeld je in dat je op het strand staat. Voel het zand tussen je tenen en de wind in je gezicht. Hoor het geruis van de golven.
6: Richt je blik op de horizon waar de zon net ondergaat. Visualiseer de mooie oranje, rode kleuren.
7: Wanneer de vervelende gedachten toch in je opkomen, blaas je ze langzaam uit in de richting van de horizon, om je vervolgens weer op de horizon te richten.
8: Wanneer je merkt dat je rustiger wordt, richt je je focus van de horizon naar je ademhaling.
9: Richt je op het hier en nu door rustig te bewegen (schouders, voeten, kaken).

Deze vier mindfulness oefeningen brengen meteen rust in je leven. Het zijn geen ingewikkelde oefeningen en ze vragen maar heel weinig tijd. Je hoeft er niet voor op een matje te gaan zitten, maar kunt ze onmiddellijk toepassen in je dagelijkse leven!

Hormoontherapie in de overgang: een goed idee?

door Leen Steyaert, op 23 mei 2016, Topic van de maand

Topic Leen Steyaert

In de overgang zijn je hormonen uit evenwicht. Maar wat hormonaal evenwicht dan wel precies is, verschilt van vrouw tot vrouw. Voor elke vrouw moet dit individueel bekeken worden. De manier waarop de hormonen werken is voor elke vrouw namelijk uniek, unieker zelfs dan een vingerafdruk. Elke vrouw reageert daardoor anders op de schommelingen die zich in de overgang voordoen. Is hormoontherapie een goed idee om je hormonen terug in evenwicht te brengen en je overgangsklachten op te vangen?

Is jouw laatste menstruatie langer dan een jaar geleden? Dan zit je in de menopauze. In de jaren ervoor valt je hormoonproductie geleidelijk aan stil waardoor overgangsklachten kunnen optreden. Ook in de jaren erna moet je lichaam wennen aan deze nieuwe hormoonsituatie en kan je last hebben van menopauzeklachten. Tot er een nieuw evenwicht ontstaat… .

Overgangsklachten en je levensstijl

Veelvoorkomende overgangsklachten zijn opvliegers, nachtelijk transpireren, droge slijmvliezen (neus, mond, ogen, vagina) en stemmingswisselingen. Als je nog altijd niet gezond leeft bij het begin van de overgang, is een aanpassing van je levensstijl echt noodzakelijk: gezonde voeding, beweging en stoppen met roken zijn absolute voorwaarden om de overgang goed te doorstaan.

Voor sommige vrouwen is dit echter niet voldoende. Voor hen kan een voedingssupplement zoals Famosan Overgang Totaal Famosan-Overgang-Totaaluitkomst bieden. Dit supplement bevat cimifuga en duindoornolie tegen nachtelijk transpireren en droge slijmvliezen; zink voor een normale hormoon- en vetstofwisseling en voor het versterken van haren en nagels en magnesium voor het geheugen, geestelijke veerkracht en het behouden van een gezond botweefsel.

Hormoonsubstitutietherapie (HST) in de overgang

Hormoontherapie is het toedienen van hormonen tijdens en na de overgang om op die manier overgangsklachten te verzachten. Daardoor ondervinden ze geen of zeer weinig klachten.We moeten hier onderscheid maken tussen de klassieke, synthetische hormoontherapie en de bio-identieke hormoontherapie. De levenskwaliteit van vrouwen met overgangsklachten neemt enorm toe dankzij hormoonsubstitutie.
Controverse
Er is veel controverse rond hormoontherapie omdat er vaak geen onderscheid wordt gemaakt tussen synthetische en bio-identieke hormonen. Nieuwe, meer genuanceerde studies uit 2007, tonen aan dat het risico op hart- en bloedvatenziektes daalt als je onmiddellijk tijdens of na de menopauze natuurlijke hormonen neemt. Het risico op borstkanker stijgt een beetje maar is minder groot dan je risico op borstkanker door 2 glazen alcohol per dag te drinken, 5 tot 10 kilo aan te komen of geen lichaamsbeweging te hebben.

Hormoontherapie---levensstijl

Je levensstijl is hierin dus nog steeds de meest bepalende factor.

Natuurlijke middelen en overgangsklachten

Om hun overgangsklachten op te vangen, maken steeds meer vrouwen gebruik van natuurlijke supplementen met fyto-oestrogenen (isoflavonen, lignanen, coumestanen) afkomstig van vlaszaad, soja, rode klaver, resveratrol en cimifuga (een bestanddeel uit Famosan Overgang Totaal), als natuurlijk alternatief voor hormoontherapie. De meeste van deze supplementen zijn veilig en doeltreffend op voorwaarde dat je je houdt aan de maximale dosering van  40 à 100 mg isoflavonen per dag.

Veel epidemiologische studies tonen aan dat er een verband bestaat tussen een verminderde inname van isoflavonen-rijke voeding (bonen, peulvruchten, erwten) en een stijgend aantal welvaartsaandoeningen zoals bepaalde soorten kanker, overgangsklachten en osteoporose. Isoflavonen hebben dus zeker een gunstig effect op de gezondheid.

Uit een aantal studies blijkt dat isoflavonensupplementen overgangsklachten aanzienlijk kunnen verminderen en dat ze het borst- en baarmoederweefsel niet veranderen, zodat ze ook veilig zijn voor langdurig gebruik. Bij vrouwen die zeer vroeg in de overgang komen, is het veelal aangewezen om hormoontherapie te gebruiken.

Bio-identieke hormonen in de overgang

Een alternatief zijn bio-identieke hormonen. Veel vrouwen met erg veel overgangsklachten (of vrouwen met een verhoogde kans op osteoporose) kiezen tegenwoordig voor bio-identieke hormonen. De resultaten van de jongste onderzoeken in verband met bio-identieke hormonen in de overgang zijn veelbelovend en tonen aan dat ze volledig veilig zijn.

Tegenwoordig kiezen complementaire artsen ook vaak voor een meer langdurige behandeling met bio-identieke hormonen. De voordelen zijn vooral het comfort van de vrouw, de bescherming  tegen osteoporose en het verminderd risico op hart- en vaatziekten, minder vaginale klachten en blaasproblemen.

Omdat bio-identieke hormonen niet altijd oraal ingenomen worden, maar via transdermale (via de huid) of vaginale weg worden toegediend, kan de optimaal werkzame, fysiologische dosis  laag blijven en individueel worden aangepast, waardoor bijwerkingen praktisch onbestaande zijn. Deze lage dosis zal je lever en lichaam niet overbelasten wat wel het geval kan zijn met synthetische hormonen. De transdermale toediening biedt bovendien een extra bescherming tegen tromboses dankzij de bloedverdunnende eigenschappen van de gels.

De rol van progesteron

Als je kiest voor bio-identieke hormoontherapie moet zowel oestrogeen (oestradiol = 17 Beta-estradiol) als progesteron toegediend worden. Sommige artsen zijn van mening dat je geen progesteron nodig hebt als je geen baarmoeder meer hebt, maar niets is minder waar. Progesteron heeft naast het afremmen van de aangroei van het baarmoederslijmvlies namelijk nog andere functies zoals een gunstige werking op de botten, het stimuleert de cellen die bot opbouwen en heeft een ontstekingsremmende werking.

Progesteron heeft een algemeen kalmerende werking en wordt daarom bij voorkeur ‘s avonds genomen. Dit in tegenstelling tot oestrogeen dat een stimulerende werking heeft en daarom best ’s morgens wordt toegediend.

Kies je voor deze hormonen? Start hier dan zo snel mogelijk mee als je in de overgang bent. Zo vermijd je dat de receptoren die de toegang verlenen tot je cellen niet meer werkzaam zijn en bezet zijn door andere stofjes of door xeno-oestrogenen (afvalstoffen uit het milieu door poetsmiddelen, plastics en uitplassen van de pil) die de werking van je lichaamseigen hormonen kunnen nabootsen.

Hormoontherapie---bioidentieke-hormonen

Bio-identieke hormonen zijn ontworpen in een laboratorium. Ze  groeien niet aan de bomen maar komen voort uit natuurlijke grondstoffen. Zowel estradiol als progesteron worden gemaakt uit de stof diosgenine en deze is afkomstig uit de wortel van de wilde zoete aardappel. Deze hormonen zijn identiek aan de structuur van je eigen lichaamshormonen.

In het boek “De kracht van je vrouwelijke hormonen” van Dr. Sylvie Demers kan je lezen dat bio-identieke hormonen  juist beschermend werken naar kanker toe, in tegenstelling tot de progestagenen met een niet-lichaamseigen moleculestructuur (zoals MPA, norethisteron, desogestrel, drospirenon). Je hormonenklieren verdrogen als het ware naarmate je ouder wordt en een fysiologische, gecontroleerde dosis hormonen kan dit proces compenseren.

Kies je voor bio-identieke hormoontherapie dan kan je in mijn boek “Leef en eet volgens je oerritme en word fit,slank en gelukkig” (Uitgeverij Manteau) een schema vinden voor het gebruik ervan volgens het natuurlijke ritme.

Mijn mening?

Naar mijn mening moet elke vrouw zelf vrij kiezen welke weg ze inslaat. Ik geef je de raad om jezelf goed te informeren bij personen die kennis van zaken hebben om in alle vrijheid een bewuste keuze te kunnen maken.

Het belangrijkste is ook dat je niet vergeet om eerst al je gezondheidsproblemen aan te pakken en je levensstijl te verbeteren indien je dit nog niet hebt gedaan.

Het menopauze-dieet: zo voorkom je gewichtstoename! ( zie ook www.lipolip.be)

Wat je ook doet, in de menopauze verandert je figuur. Je taille verdwijnt en het wordt steeds moeilijker de kilo’s te bestrijden. De meeste vrouwen komen in de menopauze zo’n vier à vijf kilo bij. En dat is helemaal normaal! Minder bekend is dat veertig procent van de vrouwen in de menopauze — zonder het te weten — hyperinsulinemie krijgen, een stofwisselingsprobleem waarbij het suikermetabolisme helemaal ontregeld is en je insulinepeil chronisch hoog blijft. Door gezond te eten en regelmatig te bewegen kan je al veel doen. Maar ook je hormonen spelen hier een zeer grote rol…

In mijn praktijk zie ik vaak vrouwen die streng diëten en fanatiek sporten om gewichtstoenametegen te gaan. Zonder veel resultaat (tenzij het verzakken van hun borsten!). Je hormonen bepalen mee waar je vet opslaat. Maar tijdens de menopauze raakt dit mechanisme van slag, waardoor je buikvet aanzienlijk kan toenemen. Zeker als je ongezond eet, weinig beweegt en stress hebt.

Het belang van goede voeding

Je wéét dat een gezond, volwaardig en evenwichtig eetpatroon nodig is om je lichaamsgewicht op peil te houden. En toch is het voor velen erg moeilijk om gezonde voeding  als eerste optie te zien. Toch is het eigenlijk heel simpel. Of je het nu een mediterraans voedingsplan, een oerdieet of authentieke voeding noemt, het komt allemaal op hetzelfde neer. Fruit, groenten, vis, een beetje vlees, olijfolie en verse kruiden zijn de basis. Alcohol, koffie en zuivel moet je zo veel mogelijk vermijden.

Gewichtstoename tijdens de overgang: hoeveel is normaal?

gewichtstoename overgang

Ik zei het hierboven al: een aantal kilogram (4 à 5 kg) aankomen is heel normaal in de overgang. Je lichaam wil zo veel mogelijk oestrogenen opsparen als reserve en plant deze neer in het lichaamsvet. Middenin de overgang is het daardoor heel moeilijk om enkele kilootjes kwijt te geraken; je lichaam wilt dat vet bijhouden om oestrogenen in op te slaan.

Na de overgang, als je in de (post)menopauze zit, zal je merken dat het weer wat eenvoudiger is om je lichaamsgewicht op peil te houden. Begin dus fanatiek te diëten tijdens de overgang: de kans dat het mislukt is groot. Pas wel je voeding aan. Kies zoveel mogelijk voor verse en onbewerkte voeding die je zelf bereidt.

De 80/20 regel

De 80/20 regel wil zeggen dat je voor 80 procent gezonde verse, authentieke voeding eet en voor 20 procent wat toegeeflijker bent. Voeding heeft namelijk ook een grote sociale en genotsfactor, dus in het weekend kan je al eens ‘zondigen’. Heb je gezondheidsklachten of overgewicht, ga dan eerst langere tijd voluit voor een 100 procent gezond voedingspatroon. Je zal merken dat veel gezondheidsklachten vanzelf verbeteren of zelfs verdwijnen.

Vaak worden allerlei gezondheidsklachten onterecht toegeschreven aan de overgang. In realiteit zijn het eigenlijk gezondheidsklachten die al langer aanwezig waren (soms jaren vóór je menopauze) maar nu pas verergeren doordat je hormonen gaan schommelen.

Voorkom gewichtstoename met het menopauze-dieet

Het menopauze-dieet is de ideale manier om gewichtstoename tijdens de overgangsjaren onder controle te houden. Houd rekening met onderstaande tips en je zal merken dat het een pak vlotter verloopt. Maar ook bepaalde lichamelijke klachten (die gepaard gaan met de overgang) zullen afnemen dankzij dit ‘dieet’.

  • De afname van oestrogeen zorgt ervoor dat je botten fragieler worden. De beste remedie? Bewegen, bewegen en nog eens bewegen. Vooral touwtjespringen (of andere belastende sporten voor je botten zoals lopen en snelwandelen) helpen de botaanmaak te stimuleren.
  • Je lichaam heeft nu extra nood aan calcium. Dit haal je uit je voeding. Maar niét uit dierlijke producten. Die leveren harde kalk, zoals krijt. En harde kalk kan niet ingebouwd worden in de beendermatrix. De ‘goede’ calcium haal je uit groene groenten zoals broccoli en groene bladgroenten.

Gewichtstoename-overgang-broccoli

  • Ook vitamine D is belangrijk voor je botsterkte. Ga daarom zoveel mogelijk naar buiten als de zon schijnt en neem een supplement in de donkere wintermaanden.
  • Warme dranken, pikant voedsel en alcohol kunnen opvliegers uitlokken en zijn niet geschikt tijdens de menopauze. Vermijd het zoveel mogelijk.
  • Cafeïne vergroot de kans op slaapstoornissen en bij vermoeide mensen put het de bijnieren extra uit. Vermijden is ook hier weer de boodschap!
  • Eet regelmatig vette vis, rijk aan omega 3. Dit helpt opvliegers verminderen en is goed voor je hart en bloedvaten.

Weg met love handles en bolle buikjes

Je eet gezond en toch kom je aan? Dan raad ik je aan koolhydraten uit brood, pasta, rijst en aardappelen te vermijden (en natuurlijk ook alle snelle snacks en snoepgoed). Deze hebben een enorme invloed op je suikerspiegel en kunnen leiden tot hyperinsulinemie. Heb je een dikke buik en dijen, love handles en vet dat over de rand van je beha hangt? Concentreert je vetopstapeling zich vooral rond je middel? Dan is de kans groot dat je al aan hyperinsulinemie leidt. Je tailleomvang is dan groter dan je heupomvang (zoals bij het appelvormige lichaamstype).

Je lichaam regeert niet meer op de insuline, een hormoon dat de suikerstofwisseling regelt. Je krijgt een gewichtstoename en last van hypoglykemie: geeuwhonger, concentratieverlies, slaperigheid, vermoeidheid, prikkelbaarheid en zweetaanvallen.

Zet vanaf nu zo vaak mogelijk kaneel, kruidnagel, verse kruiden, veenbessen, bosbessen, broccoli, groene thee, avocado en visolie op het menu. Mineralen zoals chroom, magnesium en zink zullen je ondersteunen om je voedingspatroon te heroriënteren.

En vergeet vooral niet te bewegen. Fietsen, yoga, pilates, gewichtjes heffen en nordic walking zijn goede bewegingsvormen voor vrouwen in de menopauze.( zie ook www.lipolip.be)

Gezichtsoefeningen voor een jongere huid

door Leen Steyaert, op 11 maart 2016, Topic van de maand

Topic Leen Steyaert - anti-aging

In mijn vorige blog vertelde ik al over het belang van een goede huidverzorging tijdens de overgang. Preventie is hierbij erg belangrijk. Bekijk het als een cadeautje dat je nu krijgt en later uitpakt. Hoe vroeger je begint met het verzorgen van je huid, hoe groter de kans dat je huid er heel lang mooi en stralend uit blijft zien. Deze gezichtsoefeningen kunnen daar zeker bij helpen!

Af en toe doet een uitgebreide schoonheidsbehandeling bij de schoonheidsspecialiste echt wonderen. Maar je kan ook zelf je huid verzorgen. Denk maar aan massage, gezichtsgymnastiek en gezichtsyoga om je huid een betere uitstraling te bezorgen. Stuk voor stuk erg efficiënt! Het resultaat? Een strakkere huid die er jeugdig uitziet.

Trakteer jezelf op een gezichtsmassage

Je kunt rimpels voorkomen en vervagen door je gezicht dagelijks te masseren. Mijn voorkeur gaat uit naar de oosterse, en meer specifiek de Japanse gezichtsmassage, waarbij meer en gevarieerdere technieken worden gebruikt dan bij de westerse behandelingsmethoden.

De Japanse gezichtsmassage is een erg verfijnde massage die de oppervlakkige en de diepere gezichtshuid, de aangezichtsspieren, drukpunten en meridianen behandelt. Ze brengt je zowel geestelijk als lichamelijk in balans doordat ze de ‘chi’ (levensenergie) weer vrij doet stromen.

Met massage kun je rimpels niet wegkrijgen wanneer ze eenmaal gevormd zijn, maar je kunt ze wel doen vervagen. Ik heb zowel bij mezelf als bij anderen ervaren dat de combinatie van een gezonde levensstijl en een goede huidverzorging, massage en acupressuur heel veel kan doen. Door het dagelijks toe te passen, verbetert de conditie van je huid opmerkelijk en wordt het verouderingsproces afgeremd.

Gezichtsoefeningen overgang - gezichtsgymnastiek

Acupressuur
De cosmetische acupunctuur en acupressuur begint langzamerhand meer ingang te vinden in het Westen. Je kunt ook zelf elke dag je gezicht masseren. Massage van het gezicht en het hoofd is heel effectief omdat veel belangrijke meridianen het hoofd doorkruisen. Massage van deze meridianen en  acupunctuurpunten zal niet alleen de conditie van je haar en je huid verbeteren, maar is ook een goede, natuurlijke manier om hoofdpijn, migraine, oorsuizingen en oorpijn aan te pakken. Heel veel stress zet zich vast op het hoofd, omdat daar je denkcentrum zit. Als ik een acupressuurbehandeling geef, trek ik ook zachtjes aan het hoofdhaar van mijn cliënt. Dit geeft een geweldige verlichting van spanning.

Beschouw het als één van de manieren waarop je vanaf nu extra tijd en aandacht aan jezelf besteedt.
Deze gezichtsmassage hoeft maar drie minuten te duren als je weinig tijd hebt. Doe het bij voorkeur zowel ’s ochtends als ’s avonds.

Hoe voer je een gezichtsmassage uit bij jezelf?

Hieronder een stappenplannetje dat je kan volgen om een gezichtsmassage uit te voeren bij jezelf. Deze stappen kan je afronden in drie minuten.

1. Adem twee keer diep in en uit.
2. Wrijf je handen een tiental keer over elkaar tot je voelt dat ze warm zijn en masseer even je voorhoofd.
3. Breng een klein beetje (natuurlijke) olie aan op je handen, net voldoende om een gemakkelijk glijdende beweging te kunnen maken.
4. Houd bij het uitvoeren van de oefeningen rekening met onderstaande instructies:

  • Gebruik alle tien vingers en doe alle bewegingen in totaal tien keer.
  • Begin onder aan je gezicht en maak steeds opwaartse bewegingen.
  • Zorg ervoor dat je huid zich niet verplaatst en dat je niet te hard of te zacht drukt.
  • De plaatsen waar je echt verslapping voelt (bijvoorbeeld je wangen), kun je met enkele    cirkelvormige bewegingen extra masseren.
  • Masseer ook even je oren (alle acupunctuurpunten van je lichaam liggen ook in je oren).
  • Let erop dat je goed blijft doorademen.
  • Bekijk jezelf na de massage in de spiegel en spreek uit wat je mooi vindt. Zeg het echt hardop: je ogen, je wimpers, je lippen, je voorhoofd… wat je ook maar mooi vindt aan jezelf.
  • Na de massage kun je de olie in je huid laten inwerken.

Als je alle punten één of meerdere keren per week masseert, zal je een opmerkelijke verbetering van de stevigheid van je huid zien. Masseer elk punt gedurende een halve minuut met een cirkelvormige beweging. Als je merkt dat sommige punten pijnlijk zijn, betekent dit dat er ergens een blokkade zit bij het bijbehorende orgaan en dit heeft een invloed op je huid.

Gezichtsoefeningen overgang - gezichtsmassage

Gezichtsgymnastiek en gezichtsyoga

Je gezichtsspieren ondersteunen je gezichtshuid. Het versterken en stretchen van de gezichtsspieren zorgt voor een betere bloedcirculatie, een stevigere aangezichtsstructuur en een strakkere huid.

Ik weet uit ervaring dat het heel wat discipline en doorzettingsvermogen vraagt om elke dag aan gezichtsgymnastiek te doen. Als je het niet op de juiste manier doet, doet het overigens meer kwaad dan goed omdat je overdreven grimassen gaat maken. Ik beperk me tot de oefeningen waarvan ik zelf heb ondervonden dat ze resultaat hebben. Ik doe ze elke dag, niet altijd op hetzelfde moment, maar gewoon als ik er even de tijd voor heb (bv. op het toilet). Probeer ze altijd zo’n tien keer te herhalen.

Gezichtsoefeningen om de mondbodem te verstevigen
Een stevige mondbodem is belangrijk om een onderkin te voorkomen.

Stel je voor dat je een snoepje in je mond hebt. Breng het met je tong tot tegen je gehemelte. Aan de buitenkant kan je met je vingertoppen voelen wat er door die beweging met je mondbodem en onder je kin gebeurt.

Ga rechtop staan en veer omhoog door je met je tenen op te drukken. Voel hoe je bekkenbodem zich aanspant en je tong en mondbodem ook mee naar boven neemt. Doe dit terwijl je uitademt. Je zult merken dat ook je middenrif mee omhoog komt.

Gezichtsoefeningen om de onderkin en de hals te verstevigen

Ga voor de spiegel staan, steek je tong zo ver mogelijk uit en trek ze weer in. Doe dit ritmisch en snel. Begin met dit tien keer te doen en bouw op naar twintig keer. Let erop dat je je lippen niet plooit.

Gezichtsoefeningen om de rimpeltjes boven je mond tegen te gaan

Rimpeltjes rond de mond zijn een typisch vrouwelijk verschijnsel. Probeer om te beginnen je lippen altijd te ontspannen, want het samenknijpen van de lippen versterkt deze lijntjes nog meer.

Span je onderlip zachtjes over je onderste tanden. Plaats je duimen naast elkaar onder je bovenlip.  Probeer met de spieren van de bovenlip je duimen zo hard mogelijk tegen je tandvlees en je tanden te duwen. Met je duimen oefen je een buitenwaartse druk uit, alsof je de bovenlip naar voren wilt duwen. Begin met je duimen tegen elkaar en werk beetje bij beetje naar de zijkanten van je bovenlip toe. Let erop dat je je bovenlip niet omhoogduwt en je mondhoeken niet naar buiten beweegt.

Gezichtsoefeningen tegen hangende mondhoeken

Kijk eens in de spiegel of je mondhoeken naar beneden hangen. Hangende mondhoeken laten je er anders uitzien dan je je van binnen voelt. Ze bezorgen je een verdrietige, verbeten of zelfs verbitterde blik.

Beeld je in dat je glimlacht met de binnenkant van je mond of stel je voor dat je een touwtje vastmaakt aan je mondhoeken en dat omhoogtrekt naar je wenkbrauwen toe. Op de duur wordt dit een gewoonte en zullen je mondhoeken minder hangen.

Je kunt ook een handje helpen door je mondhoeken langzaam ongeveer 2 cm omhoog te duwen met de duim en wijsvinger van je rechterhand. Houd even vast. Laat los en begin opnieuw. Doe dit tien à twintig keer per dag.

Gezichtsoefeningen overgang - mondhoeken

Gezichtsoefeningen om neerhangende wenkbrauwen en voorhoofdrimpels te voorkomen

Plaats de zijkanten van je wijsvingers horizontaal tegen je voorhoofd, net boven je wenkbrauwen. De toppen van je wijsvingers raken elkaar. Hef je wenkbrauwen zo ver mogelijk op, met de bedoeling horizontale voorhoofdsrimpels te vormen. Houd de beweging van je wenkbrauwen tegen door met je vingers precies genoeg neerwaartse druk uit te oefenen.

Let op! De huid van je voorhoofd moet tijdens deze oefening onbeweeglijk blijven. Bestaande plooien of rimpels mogen niet worden geaccentueerd. Druk je huid bij de wenkbrauwen niet samen. Let er ook op dat je je bovenste oogleden niet naar beneden duwt.

Gezichtsoefeningen om rimpeltjes tussen de wenkbrauwen te vermijden

Plaats je vingertoppen naast elkaar verticaal tegen je voorhoofd. Je pinken bevinden zich bij de basis van je wenkbrauwen. Frons je wenkbrauwen maximaal, alsof je verticale lijntjes op je voorhoofd wilt vormen. Houd de beweging van je huid tegen door met je vingers een buitenwaartse druk uit te oefenen.

Ken je zelf nog goede gezichtsoefeningen om je huid in topconditie te houden? Laat het hieronder zeker weten!