De invloed van het circadiaans ritme op je hormonen

Het circadiaanse ritme is het bekendste en meest algemene interne ritme van veel levende organismen. Het is genetisch bepaald en is (net zoals je lichaamslengte, de kleur van je ogen of je karakter) verschillend van persoon tot persoon. Je circadiaans ritme heeft zelfs een invloed op je hormonen. Meer bepaald de hormoonproductie. En zo is er zelfs een link tussen het circadiaans ritme en de overgang. De uurwisseling met het winteruur heeft een grote invloed op je circadiaans ritmewaardoor je nu meer last kan krijgen van je overgangsklachten.

Alles wat leeft, zelfs de allerkleinste organismen, functioneert volgens ingebouwde ritmes. Als je denkt aan het ritme van de natuur, denk je misschien spontaan aan het regelmatige wisselen van de seizoenen, of aan het ritme waarmee de aarde rond de zon draait. Aan de maancyclus of aan het ritme van dag en nacht. Al die ritmes werken samen en zijn op elkaar afgestemd. Het gaat zelfs nog veel verder: alle levende cellen, ook de lichaamscellen, functioneren op een welbepaald ritme. Alles evolueert en beweegt.

Circadiaans ritme en biologische klok

Je kan het circadiaans ritme daarom vergelijken met de biologische klok. De biologische klokspeelt in op de verschillende ritmes van de natuur en zorgt ervoor dat de juiste dingen op het juiste moment gebeuren. Ze geeft ons leven niet alleen structuur, maar zorgt er in de eerste plaats voor dat we in leven blijven. De natuur leeft in ons. Wij zijn de natuur, en het kan dan ook niet anders of we hebben er een wezenlijke en diepe band mee. Het wisselen van dag en nacht, de seizoenen en getijden heeft een enorme impact op ons functioneren en handelen. Overdag functioneert ons lichaam anders dan ’s nachts. Ook al dragen we geen horloge, ook al leven we in een donkere kamer, alle natuurlijke ritmes blijven in ons lichaam aanwezig. Ze zitten diep in ons verankerd.

Alle ritmes die in de natuur voorkomen, kunnen we ook terugvinden in de planten- en dierenwereld: het ritme van dag en nacht, van de seizoenen, de getijden, de standen van de maan enzovoort. De verschillende ritmes of tijdsystemen kunnen naast elkaar functioneren: de zonnetijd, de sociale tijd en je individuele innerlijke tijd.

Er zijn aanwijzingen dat het weekritme een biologische basis heeft. Bij mensen in volledig isolement heeft men een activiteitsritme vastgesteld dat varieert van vijf tot negen dagen, gevolgd door een of twee rustdagen. Vergelijkbaar met onze werkweek van 5 dagen en 2 dagen weekend dus.

Het circadiaans ritme

Circadiaans ritme - biologische klok

Het circadiaans ritme duurt ongeveer 24 uur. Het woord ‘circadiaans’ is afgeleid van het Latijnse circa (om en bij, ongeveer) en dies (dag). Heel veel veranderingen die in planten en dieren dagelijks optreden, gebeuren ongeveer elke 24 uur. Circadiaanse ritmes zijn eigenlijk lichamelijke, geestelijke en gedragsveranderingen die bij alle levende organismen in een periode van ongeveer 24 uur plaatsvinden. Het circadiaanse systeem is het hele systeem van alle 24 uursritmes.

Hieronder valt bijvoorbeeld het slaap-waakritme en ook het 24 uursritme in hormoonconcentraties, lichaamstemperatuur en de werking van neuro- transmitters. Het circadiaanse ritme is het bekendste en meest algemene interne ritme van veel levende organismen. Het is genetisch bepaald en is – net als je lichaamslengte, de kleur van je ogen of je karakter – verschillend van persoon tot persoon, en kan variëren van 23 (of minder) tot 25 (of meer) uren. Deze innerlijke klok hangt samen met de zonnetijd, maar ook met de sociale tijd (de externe klok).

Circadiaans ritme en de innerlijke klok

Op basis van de cyclus van licht en donker, maar ook onder invloed van omgevingsfactoren zoals sociale druk, wordt je innerlijke klok dagelijks bijgesteld naar 24 uur. Omdat de externe klok nu eenmaal precies 24 uur in een dag telt. Iedereen synchroniseert dus elke dag opnieuw onbewust zijn eigen innerlijke klok met de buitenwereld.

Wellicht heb je al vaak ervaren dat er momenten op de dag zijn waarop je werk je makkelijk afgaat, terwijl je op andere ogenblikken beter geen ingewikkeld hersenwerk doet. Dit is geen toeval en heeft alles met je natuurlijke ritme te maken. Dat ritme wordt bepaald door je innerlijke klok, die nauw samenwerkt met je hormonen.

De circadiaanse ritmes regelen niet alleen je slaap, ze beïnvloeden een hele reeks lichaamsfuncties. Tot nu toe zijn er meer dan honderd lichaamsfuncties gedefinieerd die werken volgens het circadiaanse ritme.

Circadiaans ritme en je hormonen

Vooral bij de productie van hormonen, die perfect meetbaar is, valt op hoe deze verschilt afhankelijk van het moment van de dag en van de seizoenen. Sommige hormoonconcentraties zijn het hoogst in de vroege ochtend, andere tegen het vallen van de avond. Vooral bij melatonine en cortisol is dat opvallend, maar er zijn nog andere voorbeelden. Het testosterongehalte bij jonge mannen bijvoorbeeld is juist in het voorjaar laag en stijgt in de herfst. En in de ochtend ligt het hoger dan tegen de avond. Bij oudere mannen is de testosteronproductie constanter, maar het ritme neemt af.

Het circadiaans ritme van vrouwen in de menopauze

Tijdens hun vruchtbare periode is het circadiaans ritme van vrouwen gerelateerd aan de maanstanden. Tijdens de overgang verdwijnt deze cyclus, maar de verbondenheid met het natuurlijk ritme blijft.

Het leven van veel vrouwen is momenteel lijnrecht in strijd met de natuur. Nooit eerder hadden we zoveel kennis over algemene en biologische ritmes, en tegelijkertijd gingen we er nooit eerder zo resoluut tegenin. We staan vroeg op en gaan naar bed op onregelmatige tijden. We werken tijdens de week een paar avonden laat door en slapen in het weekend lekker lang uit.

In de zomermaanden, wanneer er meer natuurlijk licht is, stijgt onze hormoonproductie en zijn we geprogrammeerd om ons sexyer te voelen. Maar veel vrouwen doen uitgerekend in deze periode enorme pogingen om af te slanken om aan de hedendaagse schoonheidsnormen te voldoen, zonder te beseffen dat ze zo hun hormonale evenwicht verstoren. Vetweefsel is immers een opslagplaats van androgenen (mannelijke hormonen) die er onder andere voor zorgen dat vrouwen gemakkelijker en vlotter door de menopauze komen.

Overgangsklachten en circadiaans ritme

Als menopauzeconsulente zie ik dagelijks dat heel wat aandoeningen de kop opsteken vanaf het moment dat vrouwen hun reproductieve periode voorbij is. Bij vrouwen is dit opmerkelijker dan bij mannen, omdat de productie van geslachtshormonen bij vrouwen in sneltempo tot een minimum wordt herleid wanneer ze de menopauze naderen.

Ook tijdens de vruchtbare periode zijn typische vrouwenklachten sterk gerelateerd aan de hormonen oestrogeen en progesteron, maar ook cortisol en insuline spelen een grote rol. Cortisol is net als oestrogeen, progesteron en testosteron een steroïde hormoon, maar het wordt alleen geproduceerd in de bijnierschors uit cholesterol. Insuline is nodig om glucose uit het bloed op te nemen en heeft alles te maken met je voeding. De productie en de werking van de geslachtshormonen is onlosmakelijk verbonden met de werking van cortisol en insuline. Het is heel belangrijk dat er een goed evenwicht is tussen deze hormonen. Zo kunnen veel overgangsklachten en aandoeningen worden vermeden of verlicht.

Insulineresistentie

Bij insulineresistentie zijn de cellen minder gevoelig voor het hormoon insuline. Insuline kan worden gezien als de sleutel (receptor) die de deur van de insulinegevoelige cellen opent voor glucose. Insulineresistentie wordt dan ook gekarakteriseerd door hogere bloedsuikerwaarden in nuchtere toestand en na de maaltijd. Vroeger was het niet erg om tijdens de zonnige zomermaanden tijdelijk insulineresistent te worden en extra vet aan te maken voor de winter, omdat het vet tijdens de koude dagen toch werd verbruikt. Dankzij kunstlicht hebben we nu meer tijd en mogelijkheden om langdurig actief te zijn. Het levenstempo is sterk verhoogd.

Terwijl het cortisolpeil van nature ’s morgens hoog en ’s nachts laag is, wordt het nu ’s morgens laag, met een piek ’s nachts tussen 4 en 5 uur. Hierdoor word je ’s nachts (meestal badend in het zweet) wakker en kun je moeilijk weer in slaap komen. Mijn ervaring is dat steeds meer vrouwen rond hun veertigste (of zelfs nog eerder) aan het premenstrueel syndroom (PMS) lijden. Symptomen bij PMS zijn opgezette, pijnlijke borsten, cysten in de borsten, stemmingswisselingen in de dagen voor de menstruatie, slapeloosheid, overgewicht en een verkorte menstruatie.

Ook een toename van vet op benen en billen wijst op een oestrogeenonevenwicht en progesterontekort. De hoeveelheid vet op je onderste ledematen staat in direct verband met de hoeveelheid oestrogeen in je lichaam. Een menstruatie die minder dan vier dagen duurt, kan al anovulair zijn, dat wil zeggen zonder eisprong. In het algemeen duidt dit op een progesterontekort. Met andere woorden: veel vrouwen hebben al voordat ze in de menopauze komen een veranderde hormoonspiegel en sterke pieken in hun bloedsuikerspiegel. Deze verstoring wordt veroorzaakt door een chronisch verhoogde productie van stresshormonen.

Circadiaans ritme en de uurwisseling

In de Benelux werd het zomeruur ingevoerd in 1977. Elk jaar laaien de discussies weer op over het nut ervan. Je circadiaans ritme kan hinder ondervinden van de uurwisseling naar zomeruur of winteruur. Zoals je al hebt kunnen lezen zorgt je inwendige klok  ervoor dat je lichaam een soort van dagindeling maakt, waarbij taken worden uitgevoerd op het meest juiste tijdstip. Je verschillende fysiologische functies zoals lichaamstemperatuur, hartslag, bloeddruk, productie van hormonen, en dergelijke variëren over een periode van 24 uur.

Deze schommelingen zorgen ervoor dat het lichaam overdag gestimuleerd wordt om actief te zijn en ’s nachts in een situatie gebracht wordt om te rusten. Het verschuiven van het uur brengt het normale ritme uit balans. Gevoelige mensen of kleine kinderen ervaren deze verschuiving als ongemakkelijk. Uit een  grootschalig onderzoek in verschillende Europese landen bleek dat de biologische klok zich niet aanpast aan het zomer- en winteruur.

Alcohol en de overgang: waarom is alcohol nu extra slecht?

Veel vrouwen beseffen niet dat alcohol en de overgangeen slechte combinatie is. Zelfs als je helemaal niet veel drinkt, kan het gebruik van alcohol in de overgang extra overgangsklachten uitlokken. De meeste vrouwen leggen wel de link als ze tijdelijk minder drinken of stoppen met drinken. Ze merken dan dat hun klachten verminderen of zelfs verdwijnen. Hier lees je alles over de gevolgen van alcohol en de overgang en het effect van alcohol op je overgangsklachten.

Een glaasje alcohol hoort er voor veel mensen bij. Het helpt ontspannen, het is lekker bij een maaltijd, het is fijner om een glaasje wijn te drinken op een terrasje dan een glas water, … Door alle veranderingen en frustraties die de overgang met zich meebrengt, gaan sommige vrouwen daarom net meer drinken in deze levensfase. Ze zien een glaasje alcohol als een beloning, omdat ze ‘al genoeg afzien’. Vaak zonder dat ze het zelf beseffen, neemt hun alcoholgebruik toe tijdens de overgang.

Alcohol en gezondheid

De laatste jaren lees je vaak dat het drinken van 1 à 2 glazen rode wijn aanbevolen wordt vanwege het positieve effect op hart- en bloedvaten. De meeste mensen vinden het echter erg moeilijk om zich te houden aan deze dosis. Met één glas wijn wordt er 125 ml bedoeld en niet de mooie grote glazen die momenteel in de mode zijn en een inhoud hebben van meer dan 300 ml! Uit recente studies blijkt overigens dat dagelijks 1 dag alcohol al te veel is.

Alcohol kan voor iedere vrouw klachten geven, ook als ze niet in de overgang is. De klachten kunnen gaan van slecht slapen, tot emotionele onstabiliteit, vermoeidheid, een overbelaste lever en gewichtstoename.

Alcohol en de overgang

Alcohol en de overgang: de invloed van alcohol op overgangsklachten

Een glaasje wijn kan echt smaken na een zware werkdag. Thuiskomen en nippen aan een fris glaasje wijn of cava voelt dan echt aangenaam en ontspannend. Maar “trop is teveel”. Alcohol creërt bovendien een soort rebound effect heeft. Op het moment dat je het drinkt, voel je je ontspannen en vraag je je af waarom je toch zoveel zorgen had. De volgende dag zijn al je zorgen terug en voel je je belabberd omdat je lever de alcohol niet heeft verwerkt. Waarop je jezelf weer een glas inschenkt als troost.

Alcohol en de overgang zijn echter geen match made in heaven. Bepaalde overgangsklachten worden uitgelokt door alcohol of kunnen toenemen door het drinken van alcohol. Een overzicht:

1. Alcohol bevordert opvliegers en nachtelijk zweten

Alcohol bevat veel suikers en die zorgen voor schommelingen in je bloedsuikerspiegel. Dat zorgt weer voor opvliegers en nachtelijk zweten. Dat komt omdat vrouwen in de overgang wat meer vet krijgen. Als gevolg hiervan is er minder vocht in hun lichaam en dat zorgt ervoor dat de alcohol minder goed kan verdunnen in je lijf. Het gevolg is dat je je sneller dronken voelt of dat je eerder hoofdpijn krijgt door uitdroging.

2. Alcohol en slapeloosheid in de overgang

Je hebt buiten de waard gerekend als je alcohol ziet als een slaapmutsje. Na het drinken van alcohol val je inderdaad gemakkelijker in slaap omdat je in een roes komt. Maar na één of twee uur word je weer wakker, waarna je de slaap moeilijk kunt vatten. Bovendien is je slaap minder kwalitatief als je gedronken hebt, omdat je minder diepe slaap hebt.

Hierbij komt nog dat alcohol waterafdrijvend is waardoor de kans groot is dat je meerdere keren per nacht moet opstaan om te plassen.

3. Alcohol en je lever

Alcohol wordt bij vrouwen dikwijls slechter afgebroken in de lever dan bij mannen. Je lever is het orgaan waar de ontgifting gebeurd. Giftige stoffen en hormonen worden hier gemetaboliseerd en omgezet in wateroplosbare substanties die via je ontlasting of je nieren worden uitgescheiden. Je lever heeft dus een reinigende werking. Alcohol werkt belastend, waardoor je lever z’n werk minder goed doet.

Ook hormonen worden in de lever omgezet of via de gal afgescheiden. Loopt er iets mis omdat je lever bijvoorbeeld door alcohol gebruik overbelast is? Dan kunnen deze processen niet gebeuren en stapelen gifstoffen of hormonen zich op in je bloedbaan , weefsels of organen. 1 glas wijn belast je hormoonbalans met 30% gedurende de volgende 24 uur!

Een detox voor je lever kan af en toe echt nuttig zijn. Hier lees je hoe je in 72 uur je lever kan detoxen.

Alcohol en de overgang - effect van alcohol op overgangsklachten

4. Je geheugen

Op één of andere manier brengt de overgang een drukte in je hersenen mee. De precieze oorzaak hiervan is nog onduidelijk. Testen wijzen uit dat er subtiele verschuivingen plaatsvinden in de geheugenfunctie. Daardoor wordt het uitvoeren van meer complexe taken moeilijker. Vooral als je je niet honderd procent op je doel concentreert of je niet focust op wat op dat moment belangrijk is. Na verloop van tijd gaat deze brain fog weg en verdwijnen de klachten. Overmatig alcoholgebruik heeft daarnaast invloed op je frontale hersenkwabben, die voornamelijk verantwoordelijk zijn voor je geheugen. Net nu je hersenen en geheugen het sowieso al moeilijk hebben, kan je alcohol dus maar beter laten staan.

 

Alcoholgebruik in de overgang en borstkanker

Alcohol drinken verhoogt het risico op het krijgen van bepaalde soorten kanker. Dat blijkt uit tal van studies. Zelfs matig alcoholgebruik verhoogt licht het totale risico op kanker.

Eén van de redenen om je alcoholgebruik in de overgang aan banden te leggen is het verhoogd risico op borstkanker. Vrouwen die niet roken en licht alcohol consumeren (1 glas per dag) hebben ongeveer 10% meer risico op kanker in vergelijking met vrouwen die niet roken en niet drinken. Drie tot meer glazen per dag doet het risico toenemen met 30 procent. Deze risicotoename geldt vooral voor borstkanker.

Doe je aan hormoontherapie (HST)? Dan is het drinken van alcohol al helemaal uit den boze aangezien dit het risico op borstkanker nog meer doet stijgen.

Heb je het gevoel dat je teveel alcohol drinkt? Zoek dan professionele hulp bij een arts of therapeut. Er bestaan trouwens heel wat lekkere alternatieven als je wilt genieten van een glaasje. Mocktailszijn momenteel erg hip. Ze geven je de mogelijkheid om feestelijk mee te klinken met de rest, zonder dat je alcohol drinkt.

Werken en de overgang: de invloed van de overgang op je werk

Als je de overgang als heel zwaar ervaart, kan zich dat op veel vlakken laten voelen. Zo heeft de overgang een invloed op je relatie en je eigen zelfbeeld, maar ook op je werk. Ongeveer één derde van alle vrouwen in de overgang voelt zich lusteloos, opgebrand, … en moet zich echt naar het werk slepen. De symptomen die je op dat moment ervaart, lijken op die van een burn-out. Maar kan de menopauze ook echt een burn-out veroorzaken? Met andere woorden: wat is de invloed van de overgang op je werk?

De invloed van de overgang op je werk

Op het moment dat je in de overgang komt, ben je carrièrematig doorgaans op het toppunt van je kennen en kunnen. Je zit in de ideale positie om je kennis te delen met de jongere generaties en je bent in staat om op een bekwame manier problemen op de werkvloer op te lossen.

En net nu, wanneer je carrière z’n hoogtepunt bereikt, word je door de overgang geconfronteerd met allerlei lichamelijk en psychische klachten die je dagelijks functioneren beïnvloeden. De overgang maakt je moe, lusteloos, … en berooft je van al je energie. In die omstandigheden is het erg moeilijk om je werkzaamheden te blijven uitvoeren zoals ervoor.

De invloed van de overgang op je werk

Onwetendheid en onbegrip van je baas en collega’s

Wegens onwetendheid en/of onbegrip van je collega’s of baas, kan je nu op een zijspoor gezet worden. Of – erger nog – ontslagen worden. Omdat je op je werk met je hoofd in de wolken zit, vergissingen begaat, fouten maakt, …  en rondloopt alsof je nachtenlang niet hebt geslapen.
De combinatie van de menopauze met een veeleisende baan is niet altijd gemakkelijk. Het is dan ook opmerkelijk hoe weinig er op het werk wordt gesproken over de menopauze, laat staan dat er rekening mee wordt gehouden…

Wanneer je door de overgang met een aantal lichamelijke klachten te maken krijgt, is het zeer moeilijk om aan alle vragen en eisen van je omgeving te blijven voldoen. Lukt het je niet en meld je je eens een paar dagen ziek op je werk, dan zou het wel eens kunnen dat je op een hoop onbegrip stoot. Voor jou kan dit heel hard aankomen, want jij hebt je al die jaren volledig gegeven en jezelf aan de kant gezet voor je job. Je hebt bovendien zoveel werkervaring dat het jammer zou zijn mocht je die niet kunnen gebruiken doordat de overgang zo’n grote impact heeft op je functioneren.

Menopauze en burn-out

Wanneer je niet goed op de hoogte bent van de veranderingen die zich nu in je lichaam afspelen, denk je misschien dat je kampt met een burn-out. Veel menopauzeverschijnselen lijken immers op die van een burn-out. Zeker wanneer je in het verleden reeds een burn-out hebt gehad, kan het lijken alsof je er opnieuw mee te maken hebt nu je in de overgang bent.

Is dat dan ook echt het geval? Misschien… Maar eigenlijk speelt het geen rol welke naam het kind draagt. Wel is het belangrijk dat je inzicht krijgt en beseft dat het eindelijk tijd is om beter voor jezelf te zorgen. Als je nu geen aandacht aan jezelf begint te schenken, wanneer dan wel? Wat je nu voelt is een duidelijk signaal, een laatste wake-up call!

Werken en de overgang

De invloed van de overgang op je werk - steun collega's

De combinatie werk en privé is voor veel vrouwen een valkuil. Je leeft vaak jaren onder stress en geeft je grenzen niet goed aan. Vóór de overgang is het nog mogelijk om je in deze oncomfortabele situatie overeind te houden, omdat je hormonen dan nog in balans zijn en je sneller “foert” kunt zeggen. Zorgen, verdriet en stress kan je dan nog min of meer verdringen.

Maar in de menopauze is het niet meer zo evident om stress de baas te blijven. Door de disbalans in je hormonen is het mogelijk dat je allerlei klachten krijgt, waardoor je stressgevoel sterker wordt en je niet meer in staat bent om alles te relativeren.

Toename van stress

Doe je je job niet graag? Of kan je je werk niet doen op een manier die voor jou aangenaam is? Of heb je gewoon te veel werk? Dan kan het ongenoegen dat je hierover voelt, zich nu extra hard gaan uiten. Je ervaart stress omdat je je werk nodig hebt om in je levensonderhoud te voorzien en omdat het al je tijd en energie opslorpt. Je hebt stress omdat je nog veel dingen wilt doen en dit niet lukt. De stress blokkeert je en maakt je moe en overspannen. Je kan niet meer helder denken.

Je hebt stress omdat je je eigen grenzen jaar na jaar hebt overschreden, zowel op het werk als thuis en omdat niemand naar je luistert. Je hebt stress omdat je het eigenlijk allemaal wel goed weet, maar niet in staat bent om iets te veranderen.

Zoveel stress is voor niemand goed. Maar zeker vrouwen in de overgang kunnen stress maar beter vermijden.

Onderzoek naar overgang en werk

We worden we met zijn allen steeds ouder en meer en meer vrouwen werken buitenshuis. Uiteraard is het gevolg hiervan dat steeds meer vrouwen in de overgang zich in op de arbeidsmarkt bevinden. Aan de universiteit van Tilburg werd onderzoek gedaan naar de menopauze in relatie tot het werk.

De volgende bevindingen kwamen naar voor:

  • De werkmotivatie neemt af naarmate er meer ernstige overgangsklachten zijn. Met de ernst van de klachten en de eisen die aan de job worden gesteld stijgt ook het burn-outgevoel.
  • Het gevoel van burn-out neemt af wanneer er begrip en steun is van de werkomgeving, de collega’s en sociale steun.
  • Hoe erger de overgangsklachten, hoe meer tijd en hoe meer behoefte vrouwen hebben om te ontstressen.
  • Er wordt door leidinggevenden te weinig aandacht besteed aan de overgangsproblematiek, voornamelijk omdat ze deze problematiek niet kennen, herkennen en/of erkennen.
  • Voorstellen rond flexibeler werk en thuiswerk moeten besproken kunnen worden.

Hormoongevoelige borstkanker en de overgang

Borstkanker wordt dikwijls aan de overgang gelinkt. Nochtans is de menopauze zeker niet de oorzaak van borstkanker. Hoewel borstkanker vaak jongere vrouwen treft, stijgt de risicofactor rond de leeftijd van 50 jaar. Vandaar dat velen de link maken tussen de overgang en borstkanker. Bij hormoongevoelige borstkanker ligt de zaak uiteraard anders. Sommige behandelingen voor borstkanker, vooral bij hormoongevoelige borstkanker, kunnen tot een vervroegde overgang leiden. Tegenwoordig geneest ongeveer 80 procent van de vrouwen.

Kanker kan ontstaan doordat cellen ongeremd kunnen groeien. Het evenwicht tussen groei en afsterven van de cellen is daardoor volledig zoek. Eigenlijk is het heel moeilijk om te zeggen waar die plotse groei door veroorzaakt wordt. Maar er zijn wel een aantal risicofactoren die de kans op borstkanker verhogen:

Voeding en levensstijl

Iedereen weet het ondertussen al. Alcohol, zwaarlijvigheid, te weinig lichaamsbeweging en roken zijn triggers die het risico op borstkanker verhogen. Wist je dat een vrouw 10 procent meer risico loopt als ze meer dan een glas alcohol drinkt per dag?

In 5 à 10 procent van de gevallen heeft borstkanker een erfelijke oorzaak. Deze vrouwen zijn drager van het borstkankergen. Maar dat wil niet zeggen dat het 100 procent zeker is dat ze borstkanker ontwikkelen. Meer en meer is de epigenetica belangrijk. Je levensstijl en de plaats waar je leeft, de kwaliteit van de lucht, aanwezigheid van smog, hoe je met stress omgaat, … zijn stuk voor stuk heel belangrijke factoren die ook bij erfelijke voorbeschiktheid bepalen of je borstkanker krijgt of niet.

Risicofactoren voor hormoongevoelige borstkanker

Hormoongevoelige borstkanker

Je borsten zijn afhankelijk van hormonen om goed te kunnen functioneren. De lange blootstelling aan hormonen zou ook een invloed hebben op de ontwikkeling van borstkanker. Volgende zaken spelen ook een rol in het ontwikkelen van hormoongevoelige borstkanker:

  • Of je al dan niet kinderen hebt en of je borstvoeding gegeven hebt. Ook de leeftijd waarop je je eerste kind krijgt, speelt een rol. Vrouwen die pas na hun 35ste voor de eerste keer moeder worden, lopen een verhoogd risico op hormoongevoelige borstkanker.
  • De leeftijd waarop je begint te menstrueren (als je voor je twaalfde begint te menstrueren, loop je een verhoogd risico op borstkanker).
  • Het al dan niet slikken van de anticonceptiepil.
  • Je leeftijd: vanaf je 50ste levensjaar neemt het risico toe.
  • Je alcoholconsumptie.
  • Borstkanker in de familie in eerste graad (moeder, zus, dochter) of bloedverwant in de tweede graad (tante en grootmoeder).

Ook je emoties spelen een rol bij hormoongevoelige borstkanker

Zoals bij alle ziektes heeft ook borstkanker een emotionele insteek. Het niet uitspreken van je gevoelens en emoties kan vergaande gevolgen hebben in het al dan niet evolueren van een aandoening. Dit geldt zeker voor borstkanker. Heel wat wetenschappelijke onderzoeken bevestigen dat je emoties een grote rol spelen, zowel in de ontwikkeling van borstkanker als het herstellen hiervan.

De menopauze en hormoongevoelige borstkanker

De overgang is het moment waarop je signalen krijgt dat je goed voor jezelf moeten beginnen te zorgen indien je dat nog niet deed. Het is nu ook tijd om aan je eigen behoeften te denken. De “zelfopofferingen” en het oneindig geven van aandacht , liefde en bezorgdheid is voorbij. Je kinderen zijn het huis uit. Zelfaandacht en zelfliefde zijn verre van egoïstische gevoelens, maar juist een groei naar anderen toe omdat je de persoon wordt die je zelf wil zijn.

Wanneer je je eigen emoties respecteert, genieten je borsten daarvan mee. Je borsten steken als het ware uit je lichaam en zijn het eerste stootkussen van alle emoties die je opvangt.

Onderzoek wees uit dat het hebben van goede sociale contacten een positieve invloed heeft op de borstgezondheid. Daarnaast bleek ook dat er een samenhang is tussen het participeren aan bijvoorbeeld praatgroepen of vrouwencirkels en een verlengde levensduur. Daardoor was er ook minder kans dat een (borst)tumor terugkeert.

Spiritualiteit

Je borsten zijn letterlijk en figuurlijk een bron van voeding. De weldaad die een vrouw voelt wanneer ze borstvoeding geeft, wordt aangestuurd door de hormonen prolactine en oxytocine.

Emoties van liefde en medeleven gaan vaak vergezeld met een tintelend gevoel in de borsten. Dit tintelend gevoel stimuleert je zorgzaamheid en is ook één van de redenen waarom een vrouw zo zorgzaam is. Als de emotie van liefde vrij kan stromen, baden je borsten in gezondheid. De natuur en ons lichaam is zo mooi en intelligent, ze weten steeds hoe het moet.

Gezonde borsten

Hormoongevoelige borstkanker - Voedingsadvies gezonde borsten

De manier waarop we naar borstkanker en voeding kijken is doorheen de jaren erg geëvolueerd. Zo weten we ondertussen dat suiker en geraffineerde koolhydraten een veel groter risico vormen dan vetten.

Daarnaast blijkt uit onderzoek dat het eten van  verminderde geraffineerde producten ,meer fyto-oestrogenen en plantensterolen uit groenten het risico op borstkanker verminderd.

Dit zijn vooral voedingsstoffen met DIM (di-indolylmethaan). Bijvoorbeeld kolen , bloemkool ,radijs, waterkers en broccoli. Zij zetten oestrogenen in de juiste stoffen om en beschermen zo tegen borstkanker.

Voedingsadvies voor gezonde borsten:

  • Eet meer groenten met DIM zoals broccoli, waterkers en radijs;
  • Verminder sterk het aantal geraffineerde koolhydraten en eet weinig of geen suiker;
  • Beperk sterk je alcoholverbruik (tot minder dan een glas per dag);
  • Neem omega 3 vetzuren;
  • Gebruik vers lijnzaad. Maal het vlak voor gebruik;
  • Kijk zeker je vitamine D na en zie dat de waardes tegen de bovenste grens aanbotsen.

Kledij

Het is prettig voor jou en je borsten om je BH regelmatig uit te laten. Draag bijvoorbeeld een steunend topje of laat de beha volledig achterwege als je thuis bent. Zo beperk je het afknellen van je lymphen. Je borsten droogborstelen is dan een extra goede zorg telkens je de douche instapt. Kies ook af en toe voor een beha die niet voorgevormd is. Zo kan de huid van je borsten beter ademen.

Borstweefseltherapie

Voor een goede borstgezondheid doe je best regelmatig aan borstweefseltherapie. Ik ben heel blij deze prachtige therapie te kunnen aanbieden. In België is ze uniek. Borstweefseltherapie is vooral nuttig bij pijnlijke borsten, verhardingen en verklevingen. Maar het werkt ook preventief om klachten te voorkomen. Meer info op www.borstweefseltherapie.be

De menopauze is hot!

De menopauze is hot, letterlijk en figuurlijk! Menopauzeconsulente Leen Steyaert over de 10 grote voordelen.

Leen Steyaert is Vlaanderens allereerste menopauzeconsulente én Wifty Guest vanaf dag één (april 2013). Leen heeft een eigen praktijk waar ze dagelijks vrouwen helpt, ze schrijft boeken over de menopauze en over voeding, met interessante en leuke tips. Half april verschijnt haar nieuw boek ‘Stop de rush!’. Daar lees je hier  binnenkort meer over, ondertussen beschrijft Leen de 10 voordelen van de menopauze.

Toen ik enkele jaren geleden “Stralend door de menopauze” schreef bestond er amper een boek en zeker geen positief boek over dit onderwerp. Ondertussen zijn we 15 000 exemplaren verder en “Stralend door de menopauze” is nog steeds een succes mede dank zijn het bijwerken van de informatie na elke herdruk.

Overal zie ik nieuwe boeken verschijnen over overgang en menopauze. De menopauze is hot! Iedereen wil er zijn woordje over doen. De grootste groep vrouwen zit momenteel in deze periode en iedereen heeft begrepen dat deze vrouwen het wereldbeeld sterk mede bepalen.

Leve de Wifties!

De overgang is niet voor iedereen even gemakkelijk. Uiteraard zie ik meestal vrouwen op consultatie die heel veel klachten hebben. Levensstijl advies en het anders richten van je focus is elementair. Je lichaam vraagt extra aandacht in die periode en vooral zelfzorg is essentieel. Veel vrouwen hebben namelijk niet geleerd om goed voor zichzelf te zorgen en hebben kleine kwaaltjes jaren laten aanslepen tot het echte problemen worden die pas in de menopauze werkelijk tot uiting komen. Goed voor jezelf zorgen is de grootste boodschap uiteraard samen met natuurlijke en soms meer ingrijpende middelen die je gezondheid optimaliseren zodat je op een mooie gezonde manier ouder kan worden. Hierdoor kunnen heel wat problemen verholpen worden en zal de menopauze vele positieve voordelen bieden.

10 GROTE VOORDELEN VAN DE MENOPAUZE

  • Je hebt geen menstruatie meer. Voor sommige vrouwen waren de maandelijkse terugkerende bloedingen een minder aangename ervaring en zijn ze daar nu eindelijk vanaf. Geen verband of tampons meer in het handschoenenvakje van de auto en alle dagen witte broeken kunnen dragen en waterballet a volenté. Doordat je geen bloedingen meer hebt ,heb je minder ijzerverlies en kan je energiepeil weer stijgen.
  • Je hoeft je geen zorgen te maken over een eventuele zwangerschap. Weg met anticonceptie en synthetische pillen . Kies voor natuurlijke middelen of bio-identische hormonen om je te ondersteunen indien nodig.
  • Je zorghormoon zakt. Grijp je kansen, je voelt het zelf, je hoeft helemaal niet meer voor jan en alleman te zorgen. Je zorgt voortaan eerst voor jezelf. Dit is heel normaal je bent heus geen egoïst. Alleen als jij zélf beslist om energie en zorg in anderen te steken kan je dit doen.
  • Het moét allemaal niet meer. Je hebt begrepen dat je zelf keuzes kan maken. Kies je niet voor de dingen die bij je passen dan kunnen je lichamelijke klachten weer de kop op steken dus kies bewust voor dingen die je energie geven en niet voor zaken (of mensen!) die je leegzuigen. Indien nodig verander van werk of kies voor andere vrienden ook al lijkt dit niet zo evident.
  • Omdat je testosteron relatief stijgt ten opzichte van je oestrogeen heb je meer daadkracht. Gebruik deze daadkracht en voel hoe zelfzeker je kan zijn.
  • Terwijl je het vroeger altijd te koud had is het warmer hebben een voordeel, vooral tijdens de winter. Geen sokken of gebreide vestjes meer in bed.
  • Buiten de mens hebben alleen zoogdieren, zoals potvissen en olifanten, een menopauze. De grootmoedershypothese zegt dat de menopauze bestaat omdat de wijze ouder wordende vrouw belangrijk is om de nakomelingen bij te staan in hun opvoeding. Dat geldt ook voor de groottantes die zelf geen kinderen hebben.
  • Je geheugenverlies is van geen belang. Hetgeen van écht belang is vergeet je toch niet. En wat je niet wil onthouden kan je gemakkelijker bewust vergeten!
  • Herontdek je bekkenbodem. Omdat het belangrijk is om je bekkenbodemspieren te oefenen en benwa- of vaginaballetjes te gebruiken gaat de sensuele vrouw in jou ontwaken!
  • Wat een leuke mode is het momenteel! De niet getailleerde jurkjes, blouses en truitjes zijn uitstekende kledij voor de vrouw in de menopauze. Gelukkig zijn ook de heupbroeken verhuist naar de kledingcontainer!

 

Leen

Hysterectomie: wat is het en wat zijn de gevolgen voor je gezondheid?

 

 

Bij een hysterectomie wordt de baarmoeder operatief verwijderd. Soms worden ook de eileiders en de eierstokken weggehaald. Het is een ingrijpende operatie die op fysiek én emotioneel gebied z’n sporen nalaat. In deze topic vertel ik je wat een hysterectomie precies is en wat de gevolgen voor je gezondheid zijn.

Een hysterectomie kan noodzakelijk zijn om diverse redenen. Dit kan gaan van vleesbomen in de baarmoeder, baarmoederverzakking tot baarmoederhalskanker. De meeste vrouwen vinden het emotioneel erg ingrijpend om definitief afscheid te nemen van hun baarmoeder. Zeker wanneer hun kinderwens nog niet (volledig) vervuld is.

Functie van de baarmoeder

Hysterectomie

Door de moderne geneeskunde is er jammer genoeg nog maar weinig onderzoek gedaan naar de rol van de baarmoeder. Nadat de baarmoeder zijn functie heeft volbracht of wanneer je zelf kiest om geen kinderen te krijgen, kent men aan de baarmoeder geen wezenlijke functie toe.

Daarom is het niet te verwonderen dat het nog maar een paar jaar geleden is dat medici veel onbegrip toonden als vrouwen “overdreven sentimenteel” of emotioneel reageerden wanneer ze te horen kregen dat een baarmoederverwijdering – of hysterectomie – de beste oplossing was als er vleesbomen of tumoren werden ontdekt, op een moment dat aan hun kinderwens voldaan was.

In werkelijkheid speelt de baarmoeder wel degelijk een grotere rol dan het ‘omhullen van de foetus’ en het in stand houden van de zwangerschap. Ze speelt een belangrijke rol in de hormoonhuishouding en het orgasme. En dat is nog niet alles. Zelfs voor de stoelgang en de nierfunctie is ze belangrijk.

Wat is een hysterectomie?

Een hysterectomie is het operatief verwijderen van de baarmoeder. Vaak wordt ook de baarmoederhals en -mond verwijderd. Soms worden ook de eileiders en eierstokken verwijderd. Een hysterectomie wordt uitgevoerd door een gynaecoloog.

Gedeeltelijke vs. volledige hysterectomie

Er is een groot verschil tussen een hysterectomie waarbij de eierstokken blijven zitten (gedeeltelijke hysterectomie) en één  waarbij zowel de baarmoeder als de eierstokken weggenomen worden (volledige hysterectomie). Of er gekozen wordt voor een gedeeltelijke of een volledige hysterectomie is afhankelijk van de reden voor de baarmoederverwijdering.

Waarom een hysterectomie?

Een hysterectomie kan om verschillende redenen worden uitgevoerd. De meest voorkomende redenen zijn:

1. Fibromen of vleesbomen

Fibromen zijn goedaardige gezwellen in de baarmoederwand. Fibromen kunnen leiden tot overmatig bloedverlies tijdens de menstruatie. Fibromen kunnen erg groot worden, waardoor ze na verloop van tijd op de blaas of andere organen kunnen gaan drukken. Fibromen kunnen dus klachten met zich meebrengen. In dat geval is het noodzakelijk om de fibromen te behandelen met medicijnen of om ze te verwijderen via een operatie.

Wanneer de fibromen te groot zijn in vorm of aantal, wordt er soms gekozen voor een hysterectomie. In eerste instantie al er echter altijd gekozen worden voor een baarmoedersparende behandeling.

Vleesbomen kunnen ook bloedingen veroorzaken. De bloedingen kunnen zo hevig zijn dat je amper van huis weg kunt of ze kunnen je volledig uitputten omdat ook je ijzerreserves op geraken.

2. Endometriose

De binnenkant van je baarmoeder is bekleed met een slijmvlies, genaamd het endometrium. Bij endometriose bevindt dit slijmvlies zich ook buiten de baarmoeder (in de buikholte en/of eierstokken). Tijdens de maandstonden kan dit zorgen voor bloedingen die in de eierstokken gaan ophopen. Pijnlijke maandstonden zijn dan ook een gekend symptoom van endometriose. Daarnaast brengt het ook vaak een verminderde vruchtbaarheid met zich mee. In eerste instantie wordt endometriose behandeld met medicatie. Indien dat niet werkt, is een operatie noodzakelijk.

Wanneer ook die operatie niet helpt, kan er gekozen worden voor een hysterectomie. Dit is echter enkel een optie als je geen kinderwens (meer) hebt.

3. Adenomyose

Wanneer je baarmoederslijmvlies dieper dan normaal is binnengedrongen in de spierwand van de baarmoeder, spreekt men van adenomyose. Voornamelijk vrouwen boven de 40 krijgen hiermee te maken. Symptomen zijn overmatig bloedverlies en een pijnlijke menstruatie. Soms is het ook pijnlijk als je op de baarmoeder duwt doordat deze vergroot is.

In eerste instantie probeert men adenomyose te behandelen met hormoontherapie. Indien dat niet lukt, kan een baarmoederverwijdering noodzakelijk zijn.

hysterectomie-Adenomyose

4. Baarmoederverzakking of verzakking van de vaginawanden

Tijdens een zwangerschap komt je lichaam onder grote druk te staan. Daardoor kunnen de bindweefselbanden die je baarmoeder op hun plaats houden, uitrekken. Ook met het ouder worden kan dit gebeuren. De baarmoeder kan in dat geval naar beneden zakken (zelfs tot buiten de vagina!).

Ook de steunweefsels van de vaginawand en omliggende organen kunnen aan elasticiteit verliezen. Bijgevolg kan de blaas of darm dan mee met de vaginawand uitzakken.

Symptomen van een baarmoederverzakking zijn een zeurderig gevoel in de onderbuik en rug, druk op de vagina, urineverlies en ontlastingsproblemen. Ook blaasontstekingen komen vaker voor bij vrouwen die last hebben van een prolaps van de baarmoeder.

Enkel wanneer er ook daadwerkelijk klachten gepaard gaan met de verzakking, dient deze behandeld te worden. Behandeling gaat van fysiotherapie (met focus op het trainen van de bekkenbodemspieren) tot het plaatsen van een steunende ring of een operatie. Wanneer de baarmoeder te ver naar buiten zakt, is een hysterectomie doorgaans noodzakelijk.

5. Kanker

Baarmoederhalskanker, eierstokkanker en baarmoederslijmvlieskanker zijn ernstige aandoeningen waarbij een hysterectomie doorgaans noodzakelijk is.

Lichamelijke gevolgen hysterectomie

Een hysterectomie is soms absoluut noodzakelijk voor je gezondheid. Je mag hier echter niet licht overheen gaan. Een hysterectomie brengt immers ook heel wat lichamelijke gevolgen met zich mee. Zo wordt je seksleven sowieso beïnvloedt door een hysterectomie.

Een hysterectomie beïnvloedt immers de bekkenzenuwen en de bloedtoevoer naar het bekken. Beiden zijn belangrijk voor een goede seksuele beleving. Je seksleven zal dus zeker anders zijn na een hysterectomie.
Zelfs als de eierstokken blijven zitten, ervaren sommige vrouwen hun orgasme anders na een hysterectomie. Dit komt omdat de baarmoederhals en de baarmoeder als een trigger voor orgasmen dienen.

Je kan ook last krijgen van een verminderd libido. Als je interesse in seks vermindert na een hysterectomie, is het slim om de oestrogeen-, DHEA- en testosteronwaarden in je bloed te laten nakijken. Bio-identieke hormonen kunnen ook helpen om je hormonenpeil weer op een normaal niveau te brengen (vooral als je nog niet in de menopauze bent).

Anderzijds kan de hysterectomie een verlossing zijn voor vrouwen die jarenlang bekkenpijn of pijn bij seksuele gemeenschap hebben gehad. Voor hen zal de kwaliteit van hun seksleven erop vooruit gaan door een baarmoederverwijdering. Ook hun algemene levenskwaliteit stijgt.

Hysterectomie en menopauze

Hysterectomie-gynaecoloog

Verwijdering van de baarmoeder betekent niet automatisch dat je in de menopauze belandt. Zolang je een eisprong hebt, ben je vruchtbaar en dus niet in de menopauze. Een menstruatie blijft wel uit, aangezien de slijmvlieslaag van de baarmoeder verantwoordelijk is voor de menstruatie.

Zelfs als de eierstokken blijven zitten, zal de bloedtoevoer ernaartoe wel wat veranderen. Hierdoor kan het evenwicht in je hormonenspiegels  wijzigen en het resultaat kan zijn dat je in een vervroegde overgang komt.

De helft van alle vrouwen die een hysterectomie ondergaat, krijgt na enkele maanden last van opvliegers. Ook als ze hun eierstokken nog hebben. Ook zijn er vrouwen die na het verwijderen van hun baarmoeder sneller botontkalking (osteoporose) krijgen.

Een bijkomend gevolg van een hysterectomie is dat de zenuwen die de blaas stimuleren tijdens de operatie geraakt kunnen worden. Hierdoor kan zich op termijn een soort stressincontinentie ontwikkelen.

Neem de juiste beslissing

Je baarmoeder is een belangrijk orgaan! Vroeger werd een hysterectomie veel te snel en ondoordacht uitgevoerd. Nu zijn artsen gelukkig wat terughoudender. Bespreek daarom vooraf goed de voor- en nadelen van deze ingreep. Het is tenslotte een beslissing die je de rest van je leven meedraagt.

Overgang en depressie: herken de signalen en ontdek hoe je er best mee omgaat

Sommige vrouwen in de premenopauze hebben last van stemmingswisselingen en huilbuien. Daardoor ontstaan conflicten met hun omgeving en herkennen ze zichzelf haast niet meer. Daarbovenop zijn ze vergeetachtig, verstrooid en neerslachtig. Na een bezoekje aan hun huisarts worden ze naar huis gestuurd met antidepressiva. Maar ben je in dat geval werkelijk depressief? Of zit je misschien gewoon in een midlifecrisis? Kunnen je hormonen de oorzaak zijn? Of beeld je je iets in?

Slechts weinig artsen herkennen de typische symptomen van de premenopauze. Nochtans is het een periode die lang kan duren: tot wel tien jaar of meer vóór de start van de eigenlijke menopauze. Daardoor krijgen sommige vrouwen onterecht de diagnose dat ze depressief zijn. Toch bestaat er zeker een link tussen overgang en depressie. Je geslachtshormonen hebben bijvoorbeeld een grote invloed op je stemming…

De invloed van je geslachtshormonen op je stemming

Net zoals de puberteit een crisis is waarbij je van onvruchtbaar meisje evolueert naar een vruchtbare vrouw, is de overgang ook een soort crisis. Maar dan in de omgekeerde richting. Elke verandering gaat gespaard met een totale omwenteling, voorafgegaan door een moeilijk periode. Na oorlog komt er vrede en na regen zonneschijn.

In de overgang zijn je geslachtshormonen niet stabiel. En aangezien je geslachtshormonen ook je stemming, je geheugen en je verstand beïnvloeden, laat dat zich al snel merken. Je lichaam kan immers helemaal niet meer volgen als je hormonen schommelen en elke dag weer andere hoeveelheden uitscheiden. Het is een heel complex systeem.

Oestrogeen verhoogt je hersenhormonen acetylcholine en serotonine die mee instaan voor een normaal geheugen en een goed humeur. Tuimelt je oestrogeen naar beneden, dan is het niet te verwonderen dat dit ook een enorme invloed heeft op bepaalde functies in je hersenen zoals je stemming en je geheugen.

overgang en depressie - oorzaken

Overgang en depressie

Tijdens de overgang kan je last hebben van depressieve gevoelens. Maar daarom heb je nog geen depressie! Deze depressieve gevoelens, onder invloed van hormoonschommelingen, gaan vaak gepaard met gevoelens van verlies en rouw: verlies van hun jeugdigheid, verlies van ouders of verlies van de zorg voor hun kinderen wanneer deze het nest verlaten. Ook kan een sombere stemming veroorzaakt worden door andere stoornissen in het lichaam waarvan bijnieruitputting of schildklierdysfunctie de twee belangrijkste zijn.

Depressies komen op middelbare leeftijd viermaal meer voor dan op andere leeftijden. Achter depressies schuilen vaak vage klachten zoals chronische pijnen, hoofdpijn, rugpijn of wisselende stemmingen. Een echte depressie is een hardnekkige ziekte. Als je een depressie hebt dan ben je niet alleen neerslachtig maar je vertoont ook veranderingen in je gedrag, je spraak, je uiterlijk, je waarnemingsvermogen en je gedachtepatroon.  Je voelt je waardeloos en je vermogen tot werken, zelfverzorging en maatschappelijk functioneren is weg. Je bent niet meer in staat om van iets te genieten en je hebt nergens zin in. Een depressie heeft niet altijd een externe oorzaak. Meestal gaat ze gepaard met slaapproblemen: je kan niet in slaap geraken of je bent te vroeg wakker of je slaapt net heel lang en veel en hebt geen zin om uit je bed te komen. In ernstige gevallen heb je suïcidale gedachten.

Het is belangrijk om een onderscheid te maken tussen een echte depressie en depressieve gevoelens die het gevolg zijn van hormoonschommelingen. De behandeling is immers ook erg verschillend.

Levensstijlaanpassingen zijn essentieel

Nieuwe bevindingen leren dat depressies mede veroorzaakt worden door ontstekingen in het lichaam en de hersenen.

Daarom is levensstijl een heel belangrijke factor bij de neerslachtigheid. In beide situaties – of het nu gaat om depressieve gevoelens door de menopauze of  een echte depressie – is het moeilijk om je gezond te voeden en om voor jezelf te zorgen omdat je er de zin niet van inziet. Daarom is het belangrijk dat deze taak gedeeltelijk ook  door vrienden, familie en gezinsleden wordt overgenomen. Iemand die niet de moed heeft om op te staan en zich aan te kleden, heeft zeker ook niet de kracht om een gezonde maaltijd bereiden.

Medicatie of suppletie?

overgang en depressie

Voor vrouwen van middelbare leeftijd kunnen bio-identieke hormonen in beide gevallen soelaas brengen. Bio-identieke hormonen hebben een positieve invloed op heel je hormonaal systeem en op je hersenfuncties. Ze verbeteren je algemeen welbevinden, in tegenstelling tot synthetische hormonen die vaak in verband worden gebracht met depressies, hoofdpijn en angstgevoelens. Een goed voorbeeld van zo’n synthetische hormonen is de anticonceptiepil. Veel vrouwen die de pil slikken, klagen over stemmingsschommelingen, gelatenheid en een minder positieve kijk op de wereld.

In sommige gevallen zijn antidepressiva noodzakelijk. Maar dit mag zeker niet de eerste keuze zijn. Ze brengen namelijk heel veel bijwerkingen met zich mee en hebben een verslavend effect.

Houd ook rekening met seizoensdepressie en kijk eerst of supplementen niet voldoende werken. Suppletie met Sint-Janskruid brengt bij sommige mensen wonderbaarlijke veranderingen teweeg. Ook omega-3 supplementen en een goed multivitaminen-mineralencomplex werken ondersteunend.

Daarnaast is het erg belangrijk om terug in beweging te komen. Letterlijk en figuurlijk. Wandelen, zwemmen en yoga zijn heilzaam bij depressie. Bewegen zorgt ervoor dat je systeem gereset wordt.

Zoek  hoe dan ook op tijd hulp en probeer er met iemand over te praten!

Meer drang naar zoet: verandert de overgang je smaak?

Merk je de laatste tijd dat je veel meer drang naar zoet hebt? Of dat je plots echt kan verlangen naar een zakje chips of een vettige hamburger? Je bent zeker niet alleen. Veel vrouwen in de overgang ervaren dezelfde ‘cravings’. Maar heeft de overgang écht een invloed op je smaakpapillen of beeld je je iets in?

Het antwoord is een beetje dubbel. In de overgang hebben vrouwen het wel degelijk moeilijker om gezond te eten. Je beeldt je dus niets in. De grote schuldige? Je schommelende hormonen

De invloed van je hormonen op je eetgewoontes

drang naar zoet-overgang-hormonen

Door schommelende hormoonspiegels ga je sneller naar voedingsmiddelen grijpen die niet bevorderlijk zijn voor je gezondheid. Om van je gewicht nog maar te zwijgen! En dat net nu je het sowieso al moeilijker hebt om op gewicht te blijven…

Je lichaam heeft in de overgangsjaren immers meer nood aan een vetreserve. In je vetcellen worden namelijk ook hormonen geproduceerd die ervoor zorgen dat je minder last hebt van overgangsklachten.

Door hormoonschommelingen krijg je ook meer last van een sterk schommelende bloedsuikerspiegel. En dit bezorgt je zogenaamde ‘cravings’; een moeilijk te controleren drang naar zoet en andere ongezonde voeding. Als je dan ook nog eens veel last hebt van spanningen of stress, wordt het verlangen naar ongezonde voeding nog sterker omdat stresshormonen zoals adrenaline en cortisol ook weer een invloed hebben op schommelende bloedsuikerwaarden.

Je drang naar zoet afremmen

Als je overgewicht hebt, is de kans zeer groot dat je geen normaal hongergevoel meer hebt. Daardoor kan je ‘honger’ niet meer onderscheiden van andere prikkels. Eten wordt dan een universele respons op iedere prikkel. Een bijkomend probleem is dat je stofwisseling met het ouder worden vertraagt. De werkelijke behoefte aan voeding (vetten, eiwitten en koolhydraten) voor je lichaam daalt ook doordat je minder behoefte hebt aan energie.

Om je drang naar zoet (en ander ongezonds) af te remmen, kan je gebruik maken van onderstaande tips:

  • Eet voldoende vitaminen en mineralen
    Het is belangrijk dat je voldoende vitaminen en mineralen opneemt. Deze haal je voornamelijk uit groenten en een beetje fruit. Daaruit neemt je ook voldoende vezels op, wat bevorderlijk is voor een goede darmtransit en het binden van gifstoffen die je lichaam zelf produceert of opneemt.Door het vele transpireren tijdens opvliegers verlies je veel mineralen, waaronder magnesium. En dat heb je net in de menopauze hard nodig, want magnesium brengt rust, gaat krampen tegen, beschermt je tegen osteoporose en is bevorderlijk voor je nachtrust en een regelmatige stoelgang.
  • Eerst water, de rest komt later
    drang naar zoet-water
    Door het overmatig transpireren, een snelle ademhaling en hartkloppingen raak je sneller gedehydrateerd. Daarom is het belangrijk om tijdens de overgang extra aandacht te schenken aan de hoeveelheid vocht die je opneemt. Kies liefst voor gezuiverd water of water uit glazen flessen. Honger- of dorstgevoelens zijn soms moeilijk van elkaar te onderscheiden, waardoor je honger verwart met dorst.
    Heb je honger op een abnormaal tijdstip? Drink dan eerst twee glazen water. Drink langzaam, met kleine slokjes. Als je te snel drinkt, plas je het water ook weer snel uit.
  • Bewegen, bewegen, bewegen
    Lichaamsbeweging heeft een enorme impact op je hormoonsysteem. Het verhoogt namelijk de gevoeligheid van je cellen voor insuline. En dit zorgt ervoor dat je vetopslag binnen de perken blijft en de suikerverwerking in je lichaam efficiënter verloopt. Kies voor een vorm van lichaamsbeweging die je kunt volhouden. Wandel, zwem, doe aan yoga, neem zo vaak je kunt de fiets, … of schaf je een paar gewichtjes aan en doe aan lichte krachttraining.
  • De 80/20 regel
    Besteed veel aandacht aan je voedingspatroon. Eet minder koolhydraten uit brood en pasta. Eet meer groenten en eiwitten uit verse vis en vlees. Lees niet en kijk geen tv tijdens je maaltijden. Op die manier eet je bewust en kan je optimaal genieten van de verschillende smaken en geuren. De 80/20 regel is een goede standaard: kies voor 80 procent voor gezonde voeding. De overige 20% kan je gebruiken voor minder gezonde voeding, maar waar je zin in hebt. Vermijd en verminder het gebruik van cafeïne en alcohol en eet geen toegevoegde geraffineerde suikers.

Horen hartkloppingen bij de overgang?

Iedereen heeft wel eens hartkloppingen. Soms word je wakker na een nare droom en is je hart helemaal van slag. Ook in periodes van vermoeidheid of stress kunnen lichamelijke klachten gepaard gaan met hartkloppingen. Sommige vrouwen hebben in de overgang extra last van hartkloppingen. Jij ook? Ontdek hier of dat normaal is en hoe het komt!

Soms voel je je hart in je oor kloppen als je op je zij ligt in bed. Vooral als je op je linkerzij ligt… Meestal is daar niets verontrustend aan: je hart zakt in die houding gewoon wat onderuit en het gevolg daarvan is dat je de pulsaties dan beter kan voelen of horen. Je hebt dan het gevoel dat je hartkloppingen hebt, maar het ritme van je hart is volledig normaal.

Sommige vrouwen hebben regelmatig last van hartkloppingen in de overgang. Waar komen deze dan vandaan?

Hartkloppingen overgang: oorzaak

hartkloppingen overgang-oorzaak

Tenzij je verliefd bent, zijn hartkloppingen niet erg aangenaam. Hartkloppingen in de overgang komen wel vaker voor. Dit is een reactie van je autonoom zenuwstelsel op de hormoonschommelingen.

Dit zenuwstelsel bestaat uit een sympathisch gedeelte, dat je in actie brengt, en een parasympatisch gedeelte, dat je terug in rust brengt. Als beiden niet goed op elkaar zijn afgestemd, kan dat heel wat lichamelijke reacties veroorzaken zoals stressgevoelens, bloeddrukschommelingen, schommelende  bloedsuikerwaarden, angstaanvallen enz. Deze reacties gaan dikwijls gepaard met hartkloppingen.

Opvliegers en je hart

Bij een vrouw in rust klopt het hart zo’n 60 à 70 slagen per minuut. Bij grote inspanningen loopt dit algauw op tot 160/180 per minuut. Bij hartkloppingen voel je je hartslag feller en verhoogt het tempo doorgaans ook tijdelijk. Ook kan je hart soms een slag of een paar slagen overslaan zodat het hartritme even wat ontregelmatiger is.

Opvliegers  en nachtelijk zweten kunnen hartkloppingen uitlokken in de overgang. Als ze kort aanhouden zijn ze volkomen onschuldig. Hormoonschommelingen maken dat de elektrische geleiding van je hart veel gevoeliger wordt, waardoor zelfs de kleinste schommeling hartkloppingen kan uitlokken.

Op middelbare leeftijd verdraagt je hart ook minder goed stimulerende voedingsmiddelen zoals cafeïne, alcohol, zoetstoffen en andere opwekkende stoffen. Het kan enkele uren duren voor je lichaam de cafeïne van één kop koffie heeft verwerkt. Cafeïne heeft een stimulerende, maar vooral een uitputtende werking op het zenuwstelsel.

Hartkloppingen: naar de cardioloog?

hartkloppingen overgang-cardioloog

Als je hartkloppingen gepaard gaan met hoofdpijn, misselijkheid, een droge mond en een slap gevoel raad ik aan om naar de huisarts gaan. Die kan een cardiogram maken van je hart en/of je doorsturen naar een cardioloog. Het is sowieso zeer sterk aan te raden om rond je vijftigste een cardiologisch onderzoek te laten doen. Zo weet je zeker of je hart het goed doet. Hart- en bloedvatziekten zijn immers een groot risico voor vrouwen na de menopauze. Ze hebben op die leeftijd het risico van mannen ingehaald. Tot de overgang worden vrouwen immers beschermd door hun vrouwelijke hormonen, maar daarna is er een duidelijke toename van het aantal acute hartinfarcten bij vrouwen. Oestrogenen houden de bloedvaten namelijk soepel en elastisch en houden cholesterol en bloeddruk laag. Wanneer de productie van dit hormoon afneemt, worden je bloedvaten stugger en harder.

Bij veel vrouwen stoppen hartkloppingen van zodra ze hormoonsubstitutie krijgen. Helpt de hormoonsubstitutie niet, kijk dan eens of je vaak last hebt van stress. Stress is nl. vaak ook een grote oorzaak als het op hartkloppingen aankomt. Door stress kan je ademhaling te snel gaan en kun je zelfs gaan hyperventileren. Daarbij treden ook hartkloppingen en hartritmestoornissen op.  Als de oorzaak echt stress is, ga je best op zoek gaan naar de oorzaken van je stress en moet je daaraan werken.

Bekijk je leven eens vanuit je hartkloppingen. Stel je de vragen: doe ik mijn  job nog graag? Is mijn relatie nog oké? Ga ik met de juiste personen om? Je hoeft jezelf niet te pushen. De overgang duurt jaren, dus je hebt de tijd om te groeien in je bewustwording.

Zelf doen bij hartkloppingen

De volgende zaken kan je zelf doen als je last hebt van hartkloppingen in de overgang

  • Pas je levensstijl aan, eet gezond en vermijd stimulerende stoffen (bv. cafeïne);
  • Slaap voldoende;
  • Beweeg regelmatig;
  • Let op je ademhaling en breng rust in je leven;
  • Hartgespan en meidoorn zijn kruiden die je hart kalmeren. Ook magnesium heeft een goede werking op de hartspier en kan hartkloppingen sterk verminderen.

De invloed van de overgang op je immuunsysteem

Veel vrouwen hebben vlak voor hun menstruatie last van een opgeblazen gevoel, depressieve gevoelens, gespannen borsten, … Daarnaast zijn ze in deze periode vatbaarder voor verkoudheden of koortsblaren. Deze verschijnselen kan je ook ervaren tijdens de overgang. Stress is hierbij het kernwoord. Door stress wordt je gevoelige hormoonsysteem – dat het al zwaar te verduren heeft  tijdens de overgang – nog eens extra belast. Het gevolg? Een verzwakt immuunsysteem!

Overactief immuunsysteem in de overgangsjaren

Je immuunsysteem is het verdedigingsmechanisme tegen indringers zoals virussen en bacteriën of eigen cellen die niet werken zoals het zou moeten. Om een goede gezondheid te waarborgen, is een optimaal functionerend immuunsysteem essentieel. Door de continue milieulast en de inname van voedingsstoffen vol chemische troep (beiden problemen van de wereld zoals we die nu kennen) raakt je immuunsysteem echter al snel overbelast.

Een immuunsysteem dat steeds actief is (overactief), vraagt heel veel energie van je. Daardoor krijg je al snel last van een continue vermoeidheid.

Symptomen en oorzaken van een verstoord immuunsysteem

De meest voorkomende verschijnselen van een verstoord immuunsysteem of verlaagde weerstand zijn ontstekingen, allergieën, auto-immuunziekten, virusinfecties en kanker. Deze kunnen ontstaan door een ongezonde levensstijl met weinig slaap, ongezonde voeding, alcoholgebruik, medicatie, een gebrek aan beweging, … . Ook chronische stress en een traag werkende schildklier en ontregelde suikerstofwisseling  zullen niet bevorderlijk werken.

immuunsysteem overgang - vermoeidheid

Stopzetten van je stressreactie

Als het immuunsysteem minder overbelast is, heeft dat ook een positieve invloed op je hormoonbalans. Het ene hangt samen met het andere. Door je immuunsysteem terug in balans te brengen, verminderen ook je hormonale klachten of verdwijnen ze vanzelf.

Onder invloed van stress maak je meer cortisol aan. Hierdoor gaat je immuunsysteem extra gestimuleerd worden. Je immuunsysteem zorgt ervoor dat je beter beschermd bent tegen ziekten. Maar daarnaast zorgt het er ook voor dat je ontstekingen worden opgeruimd zodat je verder kunt vluchten als er gevaar dreigt (een respons vanuit de oertijd). Cortisol remt dus ontstekingen af. Als je lange tijd te veel stress hebt, en je cortisolproductie dus ook lange tijd hoog ligt, raakt je cortisol opgebruikt. Wanneer je daardoor vervolgens te weinig cortisol aanmaakt, kom je na verloop van tijd in de laatste fase van de stressrespons en kan je te maken krijgen met een burn-out of uitputting.

Immuunsysteem in evenwicht = hormonen in balans!

Wanneer je in de overgang bent, geeft een dalende weerstand nog een extra belasting. Het zorgt ervoor dat je sneller moe bent, maakt je lusteloos en ontneemt je zin om te bewegen. Hierdoor krijg je stijvere gewrichten of strammere spieren die je ook weer tegenhouden om te gaan bewegen. Een vicieuze cirkel.

Als je een slechte slaper bent, is het essentieel dat je opnieuw een goede nachtrust ontwikkelt. Het hormoon progesteron speelt hier een grote rol in. Maar geslachtshormonen, zoals progesteron, worden vooral aangemaakt in een rust- en herstelsituatie omdat ze dan de kans krijgen om hun functies uit te oefenen. Als je slecht slaapt, komt de productie van progesteron dus ook onder druk te staan.

Natuurlijke middelen kunnen ondersteunend werken om je nachtrust terug te optimaliseren. Werken deze niet? Dan kun je gebaat zijn bij bio-identieke hormonen.

Een kleine dosis progesteron (oraal genomen voor het slapen gaan) kan al een wereld van verschil maken. Uiteraard moet je de gekende methodes om een goede slaaphygiëne te onderhouden ook toepassen.

immuunsysteem overgang - slaap

Wees lief voor je darmen

Een goede darmwerking is ook van groot belang voor de optimale werking van je immuunsysteem. Daarom is het opportuun om alleen voeding te eten die vers bereid is en waarvoor je niet allergisch of intolerant bent. Zo kan het slijmvlies van je darmen herstellen.

Shopping Basket